مسجد حکیم باشی تهران
هر بنای قدیمی، داستانی برای گفتن دارد؛ مسجد حکیم باشی تهران، داستان مردی است که با دلی پر از ایمان، بنایی برای مردم ساخت؛ مسجدی که همچنان پس از گذشت قرنها، میزبان نمازگزاران و جویندگان آرامش است. این مسجد که جزو جاذبه های گردشگری تهران است، نمونهای از هنر آجرکاری، مقرنسسازی و طراحی گنبد در دوره صفوی و قاجار شمرده میشود.
در ادامه مقاله همراه ما باشید تا شما را بیشتر با این جاذبه تاریخی مذهبی آشنا کنیم.
تاریخچه مسجد حکیم باشی تهران
مسجد حکیم باشی تهران در دل بافت قدیمی تهران، در نزدیکی کوچه مروی و خیابان پامنار قرار دارد، یکی از قدیمیترین و پررمزورازترین یادگارهای تاریخی شهر است. سازنده آن، محمود حکیمباشی، پزشکی اهل تجارت در دوران صفویه بود که طی یکی از سفرهای خود به این منطقه اقامت کوتاهی داشت.
بنابر آنچه در منابع آمده، در پی آن توقف و با مشاهده نیازهای مذهبی و اجتماعی مردم، تصمیم به احداث مسجد و مدرسهای در همان محل گرفت. زمین آن را در سال 1007 هجری شمسی خرید و پس از حدود یک دهه، در سال 1017، بنای مسجد تکمیل شد و وقف عموم گردید. موقوفات آقا محمود به مسجد و مدرسه محدود نبود؛ او در پامنار سه آبانبار ساخت تا مشکل کمبود آب آشامیدنی را حل کند، چرا که در آن زمان تأمین آب از قناتها یا حمل آن از مکانهای دور مانند شوش، بسیار دشوار بود.
همچنین، او چند مسجد دیگر از جمله مسجد ملک، مسجد پیرمرد و مسجد بتول را نیز ساخت. مجموعه اقدامات او نشاندهنده نگاه خیرخواهانه و آیندهنگرانهاش بود که بر رفاه مردم و ترویج فرهنگ دینی تمرکز داشت. نام مسجد او در سال 1363 در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد و همچنان یکی از میراثهای فرهنگی مهم تهران به شمار میآید.
مسجد حکیم باشی تهران کجاست؟
مسجد حکیم باشی تهران در پامنار، ابتدای کوچه مروی، پلاک ١٨٠ واقع شده است. برای دسترسی به مسجد حکیمباشی با مترو، میتوان از خط ۱ مترو تهران استفاده کرد و در ایستگاه ۱۵ خرداد پیاده شد. از آنجا، با حدود ۱۰ دقیقه پیادهروی به سمت شمال و ورود به کوچه مروی، میتوان به مسجد رسید.
همچنین، خطوط متعدد اتوبوسهای تندرو (BRT) در مسیر ولیعصر – میدان بهارستان یا خیابان جمهوری نیز به نزدیکی این محدوده میرسند. پس از پیاده شدن در یکی از ایستگاههای منتهی به پامنار یا میدان امام خمینی، میتوان مسیر کوتاهی را تا مسجد پیاده طی کرد. اگر با خیابانهای تهران آشنا نیستید، لوکیشن زیر در گوگل مپ به شما در مسیریابی کمک میکند.
معماری مسجد حکیم باشی تهران
مسجد حکیم باشی تهران یا مسجد آقا محمود با معماری منحصربهفرد خود از دوران صفوی، بهویژه در استفاده از آجرهای ظریف سرخ و زرد، جلوهای شاخص در میان بناهای قدیمی تهران دارد. ورودی مسجد کمی پایینتر از سطح پیادهرو قرار دارد که به نظر میرسد بر اثر انباشتهشدن تدریجی لایههای سنگفرش و آسفالت در طول زمان، این اختلاف ارتفاع بهوجود آمدهاست. این ورودی به هشتی کوچکی ختم میشود که از آنجا، با چرخشی نرم به شبستان اصلی راه مییابیم؛ فضای گنبدداری که محل برگزاری نمازهای جماعت است و گنبدی بلند سقف آن را دربر گرفته است.
از ویژگیهای بارز این مسجد میتوان به سه ایوان اصلی، دو راهپله که از شبستان به پشتبام و مؤذنه میرسند، و گچبریها و مقرنسکاریهای دقیق اشاره کرد. ستونهای چوبی در بخش مؤذنه، که در دل گنبد جای گرفتهاند، نیازمند مرمتاند اما هنوز بخشی از اصالت بنا را حفظ کردهاند.
افزودهشدن شبستانی مدرن با سقف کاذب برای بانوان در طبقه دوم، هرچند پاسخ به نیازهای امروز است، اما هماهنگی چندانی با سبک تاریخی و آجرکاریهای اصیل بنا ندارد. این تغییرات، مانند بسیاری از تغییرات مشابه در آثار ثبتشده، معماری اولیه را تا حدی تحتالشعاع قرار داده است.
مقصد بعدی کجاست؟
در اطراف مسجد حکیم باشی تهران (آقا محمود) که در محله تاریخی پامنار و نزدیک به بازارچه مروی واقع شده، مجموعهای از جاذبههای تاریخی، فرهنگی و مذهبی قرار دارد که همگی بازتابی از هویت کهن تهران هستند. در ادامه، برخی از مهمترین جاذبههای دیدنی اطراف این مسجد آورده شدهاند:
نکات بازدید از مسجد حکیم باشی تهران
- مسجد حکیم باشی در طول روز معمولاً برای نمازگزاران و بازدیدکندگان باز است.
- در ماه رمضان، شبهای قدر و ایام محرم، برنامههای خاص مذهبی برگزار میشود؛ این زمانها برای تجربه حالوهوای معنوی مسجد بسیار مناسباند، اما احتمال ازدحام وجود دارد.
- اگر علاقهمند به عکسبرداری از بافت تاریخی تهران هستی، حتماً دوربین به همراه داشته باش؛ کوچهها، نماها و مردم محل سوژههای خوبی برای عکاسی هستند.
- بهترین فصل برای بازدید از مسجد حکیم باشی تهران، بهار و پاییز است؛ چون هوا معتدلتر بوده و گشتوگذار در بافت تاریخی تهران لذتبخشتر میشود.
کلام آخر
مسجد حکیم باشی تهران، با معماری چشمنواز، گذشتهای پرافتخار و موقعیتی منحصربهفرد در قلب بافت تاریخی تهران، فرصتی ناب برای بازآفرینی گردشگری فرهنگی در شهر است. حفظ چنین میراثهایی، نه تنها ادای دین به گذشته، بلکه سرمایهگذاری برای آینده فرهنگی و تاریخی جامعه ماست. امیدواریم که از مطالعه این مقاله در گردشی تاپ لذت برده باشید و مطالب گفته شده برای شما مفید بوده باشد.
سوالات متداول
این جاذبه در محله پامنار، ابتدای کوچه مروی قرار دارد.
این مسجد تاریخی متعلق به دوران صفویه است.
از ویژگیهای برجسته معماری این مسجد میتوان به آجرکاریهای ظریف، سه ایوان، گنبد بلند شبستان، و مقرنسکاریهای دقیق اشاره کرد که نمایانگر سبک صفوی و قاجار است.مسجد حکیم باشی تهران کجاست؟
قدمت این مسجد به چه دورانی میرسد؟
ویژگیهای معماری مسجد حکیم باشی چیست؟
