موزه کتابخانه سلطنتی

در شمال تهران و در دل مجموعه نیاوران، جایی که شکوه تاریخ و هنر ایرانی به نمایش درآمده است، موزه کتابخانه سلطنتی نیاوران قرار دارد. این کتابخانه که در سال ۱۳۷۲ برای بازدید عموم گشایش یافت، به یکی از بهترین جاذبه های گردشگری تهران تبدیل شده و سالانه گردشگران زیادی را به سوی خود جذب می‌کند. در ادامه همراه ما باشید تا سری به دل این موزه بزنیم.

تاریخچه موزه کتابخانه سلطنتی

موزه کتابخانه سلطنتی بخشی از مجموعه فرهنگی-تاریخی نیاوران است که ریشه آن به دوره قاجار بازمی‌گردد، اما در زمان پهلوی دوم به اقامتگاه سلطنتی تبدیل شد. فرح دیبا، که از اوایل دهه ۱۳۴۰ فعالیت‌های گسترده‌ای در حوزه فرهنگ و هنر داشت، علاوه بر گردآوری آثار هنری از سراسر جهان، گروهی از کارشناسان را در مراکز فرهنگی مهم دنیا مستقر کرد تا از حراجی‌های معتبر، آثار ارزشمندی را خریداری کنند. در همین راستا، در سال ۱۳۵۵ دستور ساخت دو ساختمان جدید در کنار کاخ نیاوران صادر شد: یکی به‌عنوان کتابخانه اختصاصی و دیگری برای نگهداری اشیای نفیس اهدایی به او.

این کتابخانه در سال ۱۳۷۲، به مناسبت روز جهانی موزه، برای بازدید عموم گشایش یافت. در سال ۱۳۸۱ نیز با کمک تیمی متخصص، مجموعه کتاب‌های چاپی این کتابخانه شناسایی و ساماندهی شد. روند فهرست‌نویسی مطابق با استانداردهای کتابخانه کنگره آمریکا (LC) انجام شد و اطلاعات تمامی کتاب‌ها در پایگاه‌های فارسی و لاتین ثبت گردید. این فرایند، که دو سال به طول انجامید، شامل لیبل‌گذاری، انتقال اطلاعات به سیستم نرم‌افزاری، تهیه برگه‌دان‌های دستی و ایجاد قابلیت جست‌وجو برای کاربران بود.

موزه کتابخانه سلطنتی کجاست؟

موزه کتابخانه سلطنتی در میدان شهید باهنر (نیاوران)، مجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران واقع شده است. خوب است بدانید دسترسی به این موزه با استفاده از وسایل نقلیه عمومی امکان‌پذیر است. برای رسیدن با مترو، به ایستگاه تجریش بروید و سپس با تاکسی یا اتوبوس به میدان نیاوران حرکت کنید. اگر از اتوبوس استفاده می‌کنید، خط بی‌آرتی راه آهن-تجریش شما را به میدان تجریش می‌رساند و از آنجا می‌توانید با تاکسی یا دیگر وسایل نقلیه به موزه برسید.

لوکیشن در نشان

معماری موزه کتابخانه سلطنتی

موزه کتابخانه سلطنتی کاخ نیاوران که به‌عنوان کتابخانه اختصاصی فرح پهلوی شناخته می‌شود، در سال ۱۳۵۵ در مجاورت محل اقامت خاندان پهلوی ساخته شد. این کتابخانه با زیربنایی حدود ۷۷۰ متر مربع، شامل دو طبقه و یک زیرزمین است و طراحی منحصربه‌فرد آن توجه هر بیننده‌ای را جلب می‌کند.

معماری این ساختمان را عبدالعزیز فرمانفرمائیان، از چهره‌های تأثیرگذار معماری معاصر ایران، برعهده داشت و طراحی داخلی آن نیز با همکاری چارلز سویگنی، هنرمند آمریکایی، انجام شد. برخلاف کتابخانه‌های سنتی، این فضا بیشتر حالت شخصی داشته و در آن از عناصری همچون پیانو و تجهیزات صوتی استفاده شده که آن را به محیطی هنری و فرهنگی تبدیل کرده است.

علاوه بر کاربری خاص، این کتابخانه به دلیل آثار هنری و تزئینات منحصربه‌فردش نیز شهرت دارد. مجموعه‌ای از مجسمه‌ها، تابلوهای نقاشی و مبلمان‌های نفیس باعث شده این فضا بیش از آنکه یک کتابخانه کلاسیک باشد، حالتی موزه‌مانند به خود بگیرد. از جمله آثار برجسته این مجموعه می‌توان به مجسمه‌های پرویز تناولی، محمد مدبر، بهمن محصص و آثار حجمی از هنرمندان بین‌المللی مانند آرنولدو پومودورو و دیه‌گو جاکومتی اشاره کرد.

در میان این آثار، مجسمه “هیچ” از پرویز تناولی، که در حراج‌های بین‌المللی نیز محبوبیت دارد، یکی از شاخص‌ترین نمونه‌هاست. همچنین، ترکیب حجمی نورپردازی‌شده‌ای که با بیش از ۴,۳۰۰ استوانه شیشه‌ای ساخته شده، زیبایی و جلوه‌ای خاص به کتابخانه داده است. وجود بیش از ۳۵۰ نقاشی از هنرمندانی مانند سالوادور دالی، محمود فرشچیان، خوان میرو و اندی وارهول، این مکان را به یکی از شاخص‌ترین مجموعه‌های هنری در ایران تبدیل کرده است.

آثار درون موزه کتابخانه سلطنتی

موزه کتابخانه سلطنتی نیاوران یکی از ارزشمندترین کتابخانه‌های ایران است که به دلیل مجموعه‌ای بی‌نظیر از کتاب‌های نفیس و آثار هنری شهرت دارد. در این کتابخانه، نسخه‌هایی از نویسندگان و شخصیت‌های برجسته‌ای مانند پروین اعتصامی، علی‌نقی وزیری، جان اف کندی، جواهر لعل نهرو و والت دیزنی نگهداری می‌شود. علاوه بر این، مجموعه‌ای از نسخه‌های خطی و کتاب‌هایی با صحافی‌های فاخر، شامل جعبه‌های چرمی منقش و چوب‌های معرق‌کاری شده، بر ارزش تاریخی این مجموعه افزوده است.

این کتابخانه بیش از ۲۳ هزار جلد کتاب در ۱۶ هزار عنوان را دربرمی‌گیرد که شامل موضوعاتی مانند تاریخ، ادبیات، هنر، باستان‌شناسی و دایرة‌المعارف‌های تخصصی است. برخی از نادرترین آثار این مجموعه شامل قدیمی‌ترین کتاب فارسی، دیوان حافظ با شرح سوری از سال ۱۲۵۲ هجری شمسی، و یک نسخه تاریخی درباره قوم یهود چاپ ۱۶۰۹ میلادی در پاریس است.

علاوه بر کتاب‌ها، این کتابخانه میزبان آثار هنری برجسته‌ای از هنرمندانی همچون پرویز تناولی، بهمن محصص، مسعود عربشاهی، سالوادور دالی، خوان میرو و اندی وارهول است. بیش از ۳۵۰ تابلو نقاشی و مجسمه‌های ارزشمند، فضایی منحصربه‌فرد به این مکان داده‌اند. این مجموعه که بازتابی از هنر مدرن و جریان‌های نوگرایانه ایران و جهان است، کتابخانه نیاوران را به یکی از مهم‌ترین مراکز فرهنگی و هنری ایران تبدیل کرده است.

جاذبه های اطراف موزه کتابخانه سلطنتی

کاخ نیاوران علاوه بر معماری چشم‌نواز و موزه کتابخانه سلطنتی، در منطقه‌ای قرار گرفته که جاذبه‌های متعددی در اطراف آن وجود دارد. در ادامه به معرفی این جاذبه‌ها می‌پردازیم:

• کاخ سبز تهران
• بازار بزرگ تهران
• عمارت مسعودیه
• باغ موزه هنر ایرانی
• کاخ نیاوران

نکات بازدید از موزه کتابخانه سلطنتی

• هزینه بازدید از موزه کتابخانه سلطنتی نیاوران در سال 1401 مبلغ 4 هزار تومان بوده است.
• ساعات بازدید از موزه کتابخانه از ساعت 09:00 صبح الی 19:00 عصر بوده و گیشه فروش بلیط‌ها نیز از ساعت 09:00 صبح تا 17:00 عصر فعال است.
• در کنار موزه کتابخانه، بازدید از دیگر بخش‌های مجموعه نیاوران مثل کاخ اختصاصی نیاوران، کوشک احمدشاهی و عمارت صاحبقرانیه نیز پیشنهاد می‌شود. توجه داشته باشید برای هر بخش، بلیط جداگانه لازم است.

سخن آخر

بازدید از موزه کتابخانه سلطنتی نیاوران فرصتی است تا به گذشته‌ی پرشکوه ایران سفر کرده و از نزدیک با آثار برجسته هنری و ادبی آشنا شوید. مجموعه آثار منحصر به فرد این موزه، نگاهی متفاوت و عمیق به تحولات فرهنگی و هنری ایران در دوران معاصر ارائه می‌دهد. چنانچه تجربه بازدید از این جاذبه شگفت‌انگیز را دارید، خوشحال می‌شویم دیدگاه خود را با ما و سایر کاربران گردشی تاپ به اشتراک بگذارید.

سوالات متداول