کهنه قلعه مشگین شهر
کهنه قلعه مشگین شهر یکی از آثار باستانی ارزشمند استان اردبیل است که با قدمتی چند صد ساله، روایتگر بخش مهمی از تاریخ و فرهنگ منطقه آذربایجان است. ساخت این قلعه به دستور نرسه هرمز و در دوران حکومت شاپور دوم انجام شده و مطالعات باستانشناسی، شواهدی از دوران مادها و حتی دوره آهن را در این منطقه آشکار کردهاند.
در این مقاله همراه ما باشید تا شما را با تاریخچه و معماری و نکات بازدید از این قلعه که جزو جاهای دیدنی اردبیل و مشگین شهر است، آشنا کنیم.
تاریخچه کهنه قلعه مشگین شهر
کهنه قلعه مشگین شهر یکی از کهنترین بناهای تاریخی استان اردبیل است که در حاشیه رودخانه خیاوچای و در ورودی شهر مشگینشهر واقع شده است. بر اساس کتیبهای که در ضلع شمالی قلعه و در محدوده باغ نوروز کشف شده، بنای اولیه این دژ مستحکم در سال ۳۴۷ میلادی و در دوران سلطنت شاپور دوم ساسانی، به دستور نرسه هرمز ـ حکمران منطقه خیاو ـ ساخته شده و ساخت آن حدود شش سال به طول انجامیده است. این کتیبه که به خط پهلوی نگاشته شده، از نخستین کتیبههای کشفشده ساسانی در آذربایجان به شمار میرود.
بررسیهای باستانشناسی و کشفیات انجامشده، از جمله سفالینهها و فلزات مفرغی، نشان میدهد که پیشینه استفاده از این منطقه حتی به دوران مادها و دوره آهن بازمیگردد. قلعه در طول تاریخ بارها مرمت شده و آخرین دوره بازسازی آن به دوران زندیه مربوط میشود. همچنین گفته میشود نادرشاه افشار در یکی از بازگشتهایش از دشت مغان مدتی در این قلعه اقامت داشته است. در دوران قاجار و حتی پهلوی نیز از آن بهعنوان پادگان سوارهنظام استفاده میشده است.
کهنه قلعه مشگین شهر کجاست؟
کهنه قلعه مشگشن شهر در ورودی شهر مشگین شهر و در محله فدک و خیابان امام خمینی بر روی تپه واقع شده است. شما میتوانید با استفاده از تاکسی و خودروی شخصی به راحتی به این قلعه تاریخی دسترسی داشته باشید. برای سهولت در مسیریابی، لوکیشن دقیق این قلعه در گوگل مپ را برای شما قرار دادهایم.
معماری کهنه قلعه مشگین شهر
کهنه قلعه مشگین شهر بر فراز تپهای طبیعی با ارتفاع حدود ۵۰ متر از بستر رودخانه خیاوچای بنا شده و مساحت آن نزدیک به پانزده هزار متر مربع تخمین زده میشود. پلان کلی قلعه به صورت ذوزنقهای نامنظم طراحی شده و اضلاع آن ابعاد متفاوتی دارند؛ بهطوری که طول ضلع شمالی حدود ۹۵ متر و ضلع جنوبی آن به ۱۱۵ متر میرسد. این دژ تاریخی از چهار دیوار اصلی خشتی و چندین برجک دفاعی تشکیل شده که قطر دیوارهای آن به یک متر و ارتفاع حصار از داخل بیش از ۴ متر، و از خارج تا ۸ متر میرسد.
در چهارگوشه قلعه آثار برجهای مدور دیده میشود؛ بهخصوص در گوشههای شمال غربی و جنوب، برجهایی با قطرهای ۶ و ۱۰ متر به چشم میخورند. همچنین در شرق ضلع شمالی دو برج دیگر با قطرهای ۵.۷ و ۶ متر قرار دارند که ساختار مستحکمتری نسبت به سایر برجها دارند. مصالح اصلی بهکاررفته در ساخت این دژ شامل سنگ، ملات گچ و آهک برای دیوارها، و خشت و گل برای کنگرههای آن است.
از جمله ویژگیهای منحصربهفرد معماری این قلعه میتوان به وجود حجرههایی آخورمانند اشاره کرد که برای اسکان سربازان و اسبهایشان طراحی شده بودند. این موضوع نشاندهنده کاربری نظامی و اهمیت دفاعی قلعه در دورههای مختلف است.
در فاصلهای حدود ۱۵۰ متر از غرب قلعه نیز سنگنوشتهای به نام «سوروشکن داشی» وجود دارد که متنی تاریخی با ۲۱ سطر به خط پهلوی بر روی آن حکاکی شده بود. متأسفانه بخشهایی از این سنگ در اثر عوامل طبیعی و انسانی دچار آسیب شده و خوانایی خود را از دست داده است.
مقصد بعدی کجاست؟
مشگینشهر، با طبیعت بکر و تاریخی غنی، تنها به کهنه قلعه محدود نمیشود. این منطقه با جاذبههای طبیعی و تاریخی فراوان، مقصدی عالی برای گردشگران علاقهمند به تاریخ، طبیعت و فرهنگ است. در ادامه به معرفی برخی از این جاذبهها میپردازیم:
- جنگل فندقلو
- پل معلق مشگینشهر
- دریاچه نئور
- کوه سبلان
- پل سامیان
نکات بازدید از کهنه قلعه مشگین شهر
- بخشی از دیوارها و برجها تخریب شدهاند؛ بنابراین از نزدیک شدن بیش از حد به بخشهای ویرانشده خودداری کنید.
- امکانات رفاهی نزدیک قلعه محدود هستند؛ بهتر است قبل از ورود به محوطه قلعه، نیازهای ضروری را در شهر انجام دهید.
- بازدید از این قلعه باشکوه رایگان است.
- بهترین فصل برای بازدید از کهنه قلعه مشگین شهر، بهار و تابستان هستند. در این فصول، هوای معتدل و طبیعت سرسبز منطقه، فرصتی ایدهآل برای گشتوگذار در این جاذبه تاریخی فراهم میکند.
- زبالههای خود را جمعآوری کرده و در محیط قلعه یا اطراف آن رها نکنید. همچنین خواهشمندیم به گیاهان و فضای طبیعی اطراف آسیب نرسانید.
- بازدید از تمامی بخشهای این قلعه حدود 1 الی 2 ساعت زمان میبرد.
سخن پایانی
بازدید از کهنه قلعه مشگین شهر، فرصتی برای لمس تاریخ با دستان خود است. شاید این قلعه امروز ویرانهای بیش نباشد، اما در دل همین ویرانهها، هویتی نهفته است که باید حفظ و دیده شود تا آیندگان هم صدای آن دوران را بشنوند. از اینکه تا انتهای مقاله نگاه گرمتان را به گردشی تاپ سپردید، سپاسگزاریم.
سوالات متداول
این جاذبه در ورودی شهر مشگین شهر و در محله فدک و خیابان امام خمینی بر روی تپه قرار دارد.
قدمت این قلعه متعلق در دوران سلطنت شاپور دوم ساسانی میرسد.
بله؛ این قلعه در تاریخ 25 اسفند ماه 1345 در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.کهنه قلعه مشگین شهر کجاست؟
این قلعه متعلق به چه دورانی است؟
آیا کهنه قلعه به ثبت ملی رسیده است؟
