خانه تاریخی قطب راضی دزفول؛ نگین آجری جنوب ایران

خانه تاریخی قطب راضی که به خانه آقا گپ هم معروف است، یکی از جاهای دیدنی دزفول است. این بنا با قدمتی بیش از 400 سال، در اواخر دوره صفویه و اوایل دوره قاجار ساخته شده و در محله قدیمی صحرابدر شرقی، حوالی خیابان منتظری و کوچه شکوفه قرار دارد. هرچند امروز آن را به نام خانه می‌شناسیم، اما در اصل بیشتر کارکرد دیوان‌خانه داشته؛ جایی برای مراودات مالی، اداری و دیدارهای رسمی صاحب‌خانه، نه فقط زندگی روزمره.

این عمارت پس از سال‌ها فرسودگی، با همکاری مالک و سرمایه‌گذار خصوصی و زیر نظر میراث فرهنگی، مرمت و در زمستان 1402 دوباره به روی عموم بازگشایی شد.

چیزی که در نگاه اول در خانه قطب راضی جلب توجه می‌کند، معماری تمام‌آجری و پرجزئیات آن است. این عمارت نمونه‌ای درخشان از سبک معماری دزفول است؛ شهری که به‌خاطر آجرکاری‌های ظریفش به شهر آجر معروف است. نمای حیاط با ردیفی از طاق‌های بلند و ستون‌های باریک آجری شکل گرفته که روی آنها طرح‌های هندسی و نقش‌های برجسته کار شده. لبه بام و جان‌پناه طبقه بالا نیز با آجرچینی‌های مشبک و تزئینی آراسته است.

ترکیب ایوان مرتفع، ردیف طاق‌ها و حیاط مرکزی، فضایی می‌سازد که هم باشکوه است و هم صمیمی؛ دقیقاً همان حسی که از یک عمارت اشرافی جنوبی انتظار می‌رود. در داخل عمارت، فضاها هوشمندانه و متناسب با اقلیم گرم دزفول طراحی شده‌اند. راهروهای طاق‌دار با سقف‌های گنبدی و قوسی، اتاق‌های تو در تو در دو طبقه و شوادون از مهم‌ترین بخش‌های بنا هستند. شوادون در تابستان‌های گرم نقش سیستم سرمایش طبیعی را بازی می‌کرد و امروز هم از جذاب‌ترین قسمت‌های بازدید است.

پس از مرمت خانه آقا گپ، کف‌ها با سنگ و آجر و دیوارها با اندود ساده و نور مخفی، فضایی آرام و دلنشین ایجاد کرده‌اند؛ جایی که ترکیب تاریخ و بازآفرینی معاصر را در یک قاب می‌بینید.

امروز خانه قطب راضی فقط یک بنای قدیمی برای تماشا نیست؛ این خانه به یک مجموعه تاریخی–گردشگری زنده تبدیل شده است. بخشی از فضا نقش کافه و شربت‌خانه سنتی را دارد و برای برگزاری دورهمی‌ها، نشست‌ها و رویدادهای فرهنگی استفاده می‌شود. گویی بنا دوباره به قلب تپنده زندگی اجتماعی محله تبدیل شده است. اگر تجربه بازدید از این خانه را دارید، خوشحال می‌شویم نظر خود را با گردشی تاپ به اشتراک بگذارید.

سوالات متداول