خانه سرخه ای تبریز

خانه سرخه ای تبریز، تجلی‌گاه هنر معماری ایرانی در دوره قاجار است. هر گوشه از این بنا، از ایوان‌های ستون‌دار گرفته تا گچ‌بری‌ها و آیینه‌کاری‌های سقف، بیانگر خلاقیت و زیبایی‌شناسی معماران آن دوره است. این بنا که جزو محبوب‌ترین جاهای دیدنی تبریز است، با نام خانه میرزا مهدی فراش‌باشی نیز شناخته می‌شود. در ادامه مقاله همراه ما باشید تا شما را بیشتر با تاریخچه و معماری این بنا آشنا کنیم.

تاریخچه خانه سرخه ای تبریز

خانه سرخه ای تبریز یکی از بناهای برجسته دوره قاجار است که در محله تاریخی سرخاب شهر تبریز قرار دارد. این خانه متعلق به «میرزا مهدی فراش‌باشی»، داماد مظفرالدین‌شاه قاجار بوده و به همین دلیل، از حیث تاریخی و اجتماعی نیز اهمیت ویژه‌ای دارد.

ساخت این خانه به نیمه دوم دوران سلطنت قاجارها بازمی‌گردد؛ زمانی که تبریز به‌عنوان یکی از شهرهای مهم کشور، محل سکونت و رفت‌وآمد رجال سیاسی و درباریان بود. در ۱۹ مرداد سال ۱۳۷۹، این عمارت با شماره ۲۷۷۹ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد و از آن زمان تاکنون، در شمار بناهای ارزشمند میراث فرهنگی کشور جای گرفته است.

در سال ۱۳۹۲، با توجه به اهمیت تاریخی و معماری این بنا، روند بازسازی و مرمت آن آغاز شد. پس از یک دهه تلاش، در سال ۱۴۰۲ این خانه به عنوان یک بوتیک‌هتل با نام «عمارت میرزا مهدی فراش‌باشی» فعالیت خود را از سر گرفت. این عمارت نه تنها جلوه‌ای از معماری فاخر قاجاری را به نمایش می‌گذارد، بلکه به‌دلیل موقعیت جغرافیایی‌اش، دسترسی آسانی به دیگر بناهای تاریخی و فرهنگی تبریز از جمله موزه قاجار و مقبره‌الشعرا دارد و همین امر ارزش گردشگری آن را دوچندان کرده است.

خانه سرخه ای تبریز کجاست؟

خانه سرخه ای تبریز در محله تاریخی سرخاب، خیابان ثقة الاسلام، نرسیده به درب قدیمی سرخاب واقع شده است. برای دسترسی با مترو، نزدیک‌ترین ایستگاه، ایستگاه میدان ساعت (شهرداری) در خط ۱ مترو تبریز است. پس از پیاده شدن از مترو در این ایستگاه، باید با تاکسی یا اتوبوس محلی مسیر کوتاهی را تا محله سرخاب طی کنید. همچنین از ایستگاه مترو میدان قونقا هم می‌توان با تغییر مسیر و استفاده از تاکسی یا اتوبوس به سمت خیابان ثقةالاسلام حرکت کرد.

اگر بخواهید با اتوبوس شهری به خانه سرخه‌ای برسید، بهترین مسیر استفاده از اتوبوس‌هایی است که به ایستگاه‌های منتهی به خیابان ثقةالاسلام یا چهارراه عباسی حرکت می‌کنند. در این ایستگاه‌ها می‌توانید پیاده شده و با چند دقیقه پیاده‌روی به خانه برسید. همچنین اگر قصد دارید با ماشین شخصی خود به بازدید از این بنا بپردازید، لوکیشن زیر در گوگل مپ به شما در مسیریابی کمک می‌کند.

لوکیشن در نشان

معماری خانه سرخه ای تبریز

خانه سرخه ای تبریز یک نمونه درخشان از معماری مسکونی اواخر دوره قاجار است که با طراحی دوطبقه و دارا بودن دو حیاط اندرونی و بیرونی، ساختاری کلاسیک و منظم دارد. هشتی ورودی آن در ضلع جنوبی قرار گرفته و تنها راه دسترسی به فضای اندرونی، عبور از حیاط بیرونی است.

در میانه بنا، یک طنبی بزرگ و اصلی قرار دارد که ابعاد آن حدود ۵.۹ در ۵ متر است. این فضای مرکزی به ایوانی با ستون‌های تزئینی، حیاط و باغچه‌ای در ضلع جنوبی مشرف است و از دو سمت به ایوان‌های جانبی و اتاق‌های فرعی یا “گوشوار” متصل می‌شود. چنین چیدمانی علاوه بر رعایت اصول زیبایی‌شناسی، کارکردی کاملاً کاربردی در زندگی روزمره آن دوران داشته است.

در زیرزمین خانه، یک حوض‌خانه وسیع قرار دارد که به‌عنوان یکی از زیباترین و دل‌نشین‌ترین بخش‌های عمارت شناخته می‌شود. همچنین در بخش شمالی ساختمان، حمام اختصاصی میرزا مهدی قرار داشته که بعدها تفکیک شده و به افراد دیگر واگذار شده است.

فضای داخلی بنا مملو از عناصر تزئینی است؛ از گچ‌بری‌های هنرمندانه در نماها گرفته تا تزئینات چوبی ظریف و آینه‌کاری‌های سقف که جلوه‌ای از هنر ایرانی در دوره قاجار را به تصویر می‌کشد. ترکیب این ویژگی‌ها، خانه سرخه‌ای را به یکی از آثار شاخص معماری تاریخی در شمال‌غرب کشور تبدیل کرده است.

جاذبه های دیدنی اطراف خانه

خانه سرخه ای تبریز در یکی از قدیمی‌ترین و فرهنگی‌ترین محله‌های این شهر، یعنی محله سرخاب واقع شده و به‌دلیل موقعیت جغرافیایی ممتازش، به چندین جاذبه تاریخی، فرهنگی و گردشگری بسیار نزدیک است. در ادامه چند مورد از دیدنی‌های مهم اطراف خانه سرخه‌ای را معرفی می‌کنیم:

• خانه ثقه الاسلام تبریز
• خانه بلورچیان
• موزه قاجار
• بازار تاریخی تبریز
• عمارت ائل گلی

نکات بازدید از خانه سرخه ای تبریز

• بهترین فصل برای بازدید از این خانه، فصل‌های بهار و تابستان است؛ چرا که در این زمان، آب و هوای تبریز معتدل‌تر بوده و فضای سرسبز حیاط خانه جلوه‌ای خاص به فضا می‌بخشد.
• معمولاً این خانه در ساعات بین ۹ صبح تا 17 عصر برای بازدیدکنندگان باز است.
• پیشنهاد می‌شود رزرو خود را از قبل انجام دهید، به‌ویژه در تعطیلات نوروز یا فصل تابستان که تبریز با هجوم گردشگران روبه‌رو است.
• از امکانات رفاهی و فرهنگی خانه می‌توان به وجود کافه یا چایخانه سنتی، راهنمای محلی، فضای عکاسی، فروشگاه صنایع دستی و سوغات تبریز اشاره کرد.
• خوب است بدانید در ایام خاص، ممکن است برنامه‌های فرهنگی مانند شب شعر، موسیقی زنده سنتی یا کارگاه‌های آموزش صنایع‌دستی نیز برگزار شود.

سخن آخر

خانه سرخه ای تبریز فراتر از یک بنای تاریخی ساده است؛ این عمارت گویای فرهنگی عمیق، هنری فاخر و هویتی اصیل است. حفظ و معرفی چنین خانه‌هایی، گامی مؤثر در پاسداشت هویت تاریخی و فرهنگی ایران‌زمین به شمار می‌آید. از اینکه تا انتهای مقاله همراه گردشی تاپ بودید، بسیار سپاسگزاریم.

سوالات متداول