8000 سال پیش در چین چه میگذشت؟ کشف شگفتانگیز باوجیا پاسخ میدهد
یک محوطه باستانی 8000 ساله در استان جیانگسو چین، بینشهای شگفتانگیزی درباره زندگی نخستین انسانها در نزدیکی رودخانه یانگتسه آشکار کرده است. یافتههایی که سرنخهایی از کشاورزی، اهلیسازی حیوانات و شکلگیری اولیه تمدن ارائه میدهند.
یک سکونتگاه باستانی دوباره پیدا شد
محوطه باوجیا، واقع در شهر لییانگ در استان جیانگسو، اکنون بهعنوان یکی از مهمترین اکتشافات باستانی سالهای اخیر شناخته میشود. پژوهشگران تخمین میزنند که این سکونتگاه نوسنگی بین 7500 تا 8100 سال پیش شکوفا بوده؛ دورهای بسیار قدیمیتر از دیگر سایتهای شناختهشده اطراف دریاچه تایهو. کاوشهایی که از سال 2023 آغاز شد، گنجینهای از آثار را آشکار کرده و اطلاعات ارزشمندی درباره تمدن اولیه در شرق چین فراهم آورده است.
محوطهای به وسعت 20 تا 30 هزار متر مربع، فرصت مناسبی برای نقشهبرداری دقیق فراهم کرده است. یافتهها شامل حجم زیادی از مواد آلی است که بهدلیل شرایط باتلاقی و مرطوب، سالم باقی ماندهاند و تصویری بینظیر از زندگی روزمره ساکنان باستانی ارائه میدهند.
هو یینگفانگ، باستانشناس ارشد میگوید:
شرایط مرطوب خاک مقدار زیادی از مواد آلی را حفظ کرده و این مواد حاوی اطلاعات محیطزیستی و فرهنگی مهمی هستند که در بازسازی زندگی مردم باستانی بسیار کمککنندهاند.
این سطح از سالمماندن ابزارهای چوبی، سفالها و استخوان حیوانات فرصتی نادر برای شناخت زمینههای فرهنگی و اکولوژیک اولیه منطقه است.
رودخانههای باستانی و نقش حیاتی آنها
یکی از شگفتانگیزترین جنبههای کشف باوجیا، وجود یک کانال رودخانه باستانی است که از شرق به غرب محوطه عبور میکند. باور بر این است که این آبراه حتی قدیمیتر از خود سکونتگاه است و رسوبات آن طی هزاران سال حفظ شدهاند.
پژوهشگران در حال بررسی لایههایی از بقایای آلی و اشیا هستند که در عمق بیش از 2.5 متر زیر بستر این رود مدفون بودهاند.
این رودخانههای باستانی نشان میدهند که جوامع اولیه چگونه خود را با محیط سازگار کردند. این مردم از آبراهها نهتنها برای حملونقل، بلکه برای نیازهای روزمره و کشاورزی نیز استفاده میکردند. وجود این شبکههای آبی برای درک شکلگیری تمدن اولیه یانگتسه حیاتی است؛ زیرا آب و مسیرهای آبی مرکز کشاورزی، ارتباطات و تجارت بودند.
این کانالهای باستانی شواهد کمیابی از ارتباط تنگاتنگ انسان با طبیعت ارائه میدهند و به محققان اجازه میدهند سبک زندگی و رفتارهای فرهنگی جوامع باستانی را بازسازی کنند.
یافتههای کلیدی باوجیا
آثار بهدستآمده از باوجیا تصویر جذابی از فرهنگ مادی جوامع نوسنگی ارائه میدهد. از مهمترین یافتهها، خردهسفالهایی هستند که نشان میدهند انسانهای اولیه منطقه تکنیکهای پیشرفته سفالگری داشتهاند. این ظروف احتمالا در زندگی روزمره و مراسم آیینی استفاده میشدهاند.
علاوه بر سفال، ابزارهای چوبی و سنگی کشف شدهاند که نشان میدهد ساکنان باوجیا صنعتگران ماهری بودهاند. این ابزارها احتمالا برای کشاورزی، ماهیگیری یا کارهای روزمره کاربرد داشتهاند.
کشف یک اسکلت کامل سگ در یکی از بیش از 200 گودال خاکستر، اطلاعات مهمی درباره مراحل اولیه اهلیسازی ارائه میدهد. دفن کامل و منظم این سگ ممکن است نشان دهد حیوانات جایگاه خاصی در زندگی اجتماعی یا آیینی مردم آن دوره داشتهاند.
نقش باوجیا در شکلگیری تمدن یانگتسه
آنچه باوجیا را از دیگر محوطههای باستانی منطقه متمایز میکند، توانایی آن در روشنکردن مراحل اولیه شکلگیری تمدن یانگتسه است. پژوهشگران میگویند که یافتههای این محوطه جای خالی مهمی را در فهم آغاز این تمدن بزرگ پر میکند.
ویژگیهای فرهنگی ویژه، مانند سفال خاص و ساختار سکونتگاه، نشان میدهد که باوجیا ممکن است بر فرهنگهای بعدی این منطقه تأثیر گذاشته باشد. موقعیت راهبردی آن در نزدیکی آبراهها نیز احتمالا این منطقه را به مرکزی برای تجارت و ارتباطات تبدیل کرده است.
با ادامه کاوش و تحلیل، پژوهشگران امیدوارند اطلاعات بیشتری درباره چگونگی سازگاری جوامع اولیه با محیط و تعاملات میان آنها بهدست بیاورند.
تأیید قدمت با روش رادیوکربن
تاریخگذاری رادیوکربن روی بذرهای گیاهی یافت شده در لایههای مختلف محوطه، سن باوجیا را بهطور دقیق تأیید کرده است؛ 7500 تا 8100 سال.
این تاریخگذاری جایگاه باوجیا را بهعنوان قدیمیترین سکونتگاه شناختهشده در منطقه دریاچه تایهو تثبیت میکند و اهمیت آن را برای درک مراحل نخستین تمدن در چین برجسته میسازد.
همچنین سالمماندن مواد آلی، به لطف خاک مرطوب، امکان بررسی دقیق جنبههای مختلف زندگی باستانی را فراهم کرده است؛ فرصتی که در محوطههای باستانی بهندرت تکرار میشود.
