چگونه خلیج سوئز پس از میلیونها سال همچنان در حال تغییر است؟
طبق تحقیقاتی که اخیرا انجام شده است، خلیج سوئز که بخشی از مرز میان آفریقا و آسیا را تشکیل میدهد، ممکن است همچنان در حال گسترش باشد.
حدود 28 میلیون سال پیش، صفحه تکتونیکی عربستان از صفحه آفریقا جدا شد و خلیج سوئز به وجود آمد. این نوع شکافها معمولا منجر به ایجاد اقیانوسهای جدید میشوند، اما حدود 5 میلیون سال پیش، فرآیند شکاف متوقف شد و سوئز به یک خلیج تبدیل شد، نه یک اقیانوس.
این داستان معمولی بود، اما تحقیقات جدید نشان میدهد که شکاف سوئز هیچگاه کاملاً متوقف نشده است، بلکه تنها سرعت آن کاهش یافته است. در یک مقاله جدید که در تاریخ 12 آبان 1404 منتشر شده، آمده است که شکاف سوئز هنوز هم به اندازه 0.5 میلیمتر در سال در حال باز شدن است.
دیوید فرناندز بلانکو، نویسنده اصلی این تحقیق و زمینشناس در موسسه علم و مهندسی اعماق دریا در آکادمی علوم چین، بیان کرد:
ما معتقدیم که یافتههای ما به طور بنیادی نحوه تفکر ما درباره تکامل شکافها را تغییر میدهند. مدل رایج به دو دسته تقسیم میشود: یا شکافها موفق میشوند و اقیانوسهای جدیدی مانند دریای سرخ به وجود میآورند، یا شکست میخورند و کاملاً غیرفعال میشوند. ما نشان میدهیم که یک مسیر میانه وجود دارد که در آن شکافها میتوانند بدون اینکه واقعا متوقف شوند، کند شوند.
خلیج سوئز معمولا به عنوان نمونهای از شکافهای ناموفق شناخته میشود، اما نشانههایی وجود دارد که نشان میدهند این منطقه هنوز در حال شکاف است. در برخی از نقاط خلیج، مرجانهای باستانی از سطح دریا بالاتر رفتهاند، گاهی زلزلههای کوچک منطقه را تکان میدهند و گسلهایی وجود دارند که بخشهایی از زمین را بلند کردهاند.
او گفت:
چیزی که ما را متعجب کرد، این بود که بین روایت رایج که شکاف کاملا متوقف شده و نشانههای ادامه فعالیت، تناقض وجود داشت.
در این مطالعه، پژوهشگران 300 کیلومتر از ناحیه شکاف را بررسی کردند و توپوگرافی منطقه و مسیرهای رودخانههایی که از سنگها عبور میکنند را مطالعه کردند. این ویژگیها میتوانند نشانههایی از حرکت تکتونیکی باشند که با فرسایش قابل توضیح نیستند. همچنین ارتفاع مرجانهایی را که در دوران بین یخچالی در سطح دریا شکل گرفته بودند و اکنون تا 18.5 متر بالاتر از سطح دریا قرار دارند، مورد بررسی قرار دادند.
شواهد نشان میدهند که شکاف همچنان ادامه دارد، اما سرعت آن از 5 میلیون سال پیش کاهش یافته است. در این زمان، حرکت صفحات تغییر کرد و فعالیت تکتونیکی به سمت دریای مرده منتقل شد، جایی که یک مرز جدید میان صفحات آفریقا و عربستان در حال شکلگیری بود.
این شکاف هرگز کاملا متوقف نشده است و به اندازه مشابهی ادامه مییابد؛ همانطور که در حال حاضر در غرب ایالات متحده گسترش مییابد. این گسترش در غرب آمریکا باعث ایجاد رشته کوهها و درههایی به نام منطقه حوضه و دامنه شده است.
فرناندز بلانکو گفت:
تغییرات در مرز صفحات لزوما به معنی توقف شکافها نیست. نیروهای مؤثر بر شکافها پیچیدهتر و ماندگارتر از آن چیزی هستند که صرفا حرکت صفحات نشان میدهد.
یافتههای این تحقیق میتواند به این معنا باشد که مناطق مانند خلیج سوئز ممکن است بیشتر از آنچه که قبلا تصور میشد، در معرض زلزلههای مخرب قرار داشته باشند. همچنین این تحقیق نشان میدهد که ممکن است دیگر شکافهای ظاهرا متوقف شده نیاز به بررسی مجدد با استفاده از ابزارهای مدرن داشته باشند تا ببینند آیا واقعا فعالیت تکتونیکی در آنها متوقف شده است یا خیر.
او افزود:
ممکن است متوجه شویم که سیستمهای تکتونیکی زمین بسیار پویاتر و ماندگارتر از آن چیزی هستند که قبلا تصور میکردیم.
