بودجههایی که دود شد؛ ماجرای عجیب واگذاری حمامی که مالکش دولت نبود!
بنای رها شده حمام حاج شهبازخان، گویی از چاله به چاه افتاده است.
این میراث کهن پس از سالها بیمهری و رهاشدگی، حالا در حصار ادعای مالکیت 80 نفر از ورثه گرفتار شده و میان تاریخ و انحصار، دستوپا میزند.
به نقل از ایرنا؛ حمام حاج شهبازخان نگینی از دوران قاجار در دل بازار سنتی کرمانشاه، داستانی پرفراز و نشیب از احیا، وعدههای توخالی و نزاعهای حقوقی دارد. این بنا که تا پیش از دهه 90 خورشیدی در آستانه نابودی کامل قرار داشت، با ورود میراث فرهنگی از تخریب رهایی یافت، اما گویی سرنوشت تلخ دیگری در انتظارش بود.
از رویای خانه خلاق تا افتتاح نمایشی
در ابتدای دهه 90، جرقههای امید برای این بنا زده شد. سازمان توسعه صنعتی ملل متحد (یونیدو) با همکاری میراث فرهنگی، این حمام را برای راهاندازی نخستین خانه خلاق صنایع دستی ایران انتخاب کرد. اعتبارات کلانی صرف مرمت و زیباسازی آن شد تا حمامی که روزگاری متروکه بود، به بنایی باشکوه بدل شود.
اما نقطه اوج این تراژدی در سال 1399 رقم خورد؛ زمانی که مسئولان در مراسمی پرزرقوبرق، این مرکز را رسما افتتاح کردند. اما دیری نپایید که مشخص شد این افتتاح تنها یک نمایش تبلیغاتی بوده است؛ چرا که بلافاصله پس از مراسم، درهای بنا بسته شد و سکوت دوباره بر آن حاکم گشت.
واگذاری پرحاشیه به بخش خصوصی
مدتی بعد، مشکلات ساختاری بنا بهانهای شد تا صندوق احیاء و بهرهبرداری از اماکن تاریخی آن را به مزایده بگذارد. سرمایهگذار بخش خصوصی با شرط رفع موانع و تبدیل آن به خانه خلاق وارد میدان شد، اما طولی نکشید که شایعاتی مبنی بر تغییر کاربری بنا به رستوران به گوش رسید. با این حال، پیش از آنکه کلید بنا به طور کامل تحویل داده شود، بحران اصلی از زیر پوست تاریخ سرباز کرد؛ بحران مالکیت.
جنگ وراثت؛ وقتی ۸۰ نفر مدعی شدند!
در حالی که میراث فرهنگی با اطمینان از مالکیت خود سخن میگفت، مشخص شد که از ششدانگ این بنا، تنها دو دانگ متعلق به دولت است و چهار دانگ دیگر مالکان خصوصی دارد. اما ماجرا به اینجا ختم نشد؛ اداره اوقاف نیز با ارائه وقفنامهای متعلق به سال 1300 قمری، مدعی شد که این بنا وقفی است.
نکته چالشبرانگیز این وقفنامه، تأکید بر پرداخت بخشی از درآمدها به ورثه واقف است؛ ورثهای که حالا پس از یک قرن، تعدادشان به حدود 80 نفر رسیده است. حمام حاج شهبازخان که تا همین چند سال پیش به حال خود رها شده بود و کسی سراغی از آن نمیگرفت، اکنون با ادعای مالکیت این 80 نفر ورثه و تقابل دو نهاد دولتی دستوپنجه نرم میکند.
میراثی در انتظار حکم دادگاه
طنز تلخ ماجرا اینجاست. زمانی که دیوارها در حال ریختن بود، نه از اوقاف خبری بود، نه از مالکان خصوصی و نه از ورثه. اما حالا که با بودجه عمومی، بنا مرمت و بازسازی شده، مدعیان صف کشیدهاند.
در حال حاضر، پرونده این حمام با شکایت برخی ورثه برای خروج از حالت وقف، در پیچ و خمهای دادگاه سرگردان است. به گفته معاون میراث فرهنگی کرمانشاه، تا زمانی که چکش قاضی بر میز نخورد، سرنوشت این بنای باشکوه در هالهای از ابهام باقی خواهد ماند.
کیومرث خانی لعل آبادی در این خصوص اظهار کرد:
با توجه به اینکه این پرونده در دادگاه حقوقی در حال بررسی است، به همین دلیل رسیدگی به آن کمی به طول انجامیده است.
وی تصریح کرد:
تا زمانی که وضعیت پرونده این بنا مشخص نشود، نمیتوانیم هیچ تصمیمگیری در خصوص آن داشته باشیم و باید منتظر ماند تا قفل این پروژه باز شود.
