زخمی بر سنگ تاریخ؛ وقتی «وندالها» به قلب ایران باستان دستدرازی میکنند
تخت جمشید، نماد شکوه و هویت ایرانی، اینبار نه با گذر زمان، بلکه با تیغ بیمسئولیتی زخمی شده است. یادگارینویسی بر دروازه ملل فقط خطخطی روی سنگ نیست؛ خطی است بر اعتماد، بر میراث و بر حافظه تاریخی یک ملت.
به گزارش گردشی تاپ و به نقل از ایسنا، در روزهای گذشته بخشی از سنگنگاره ورودی دروازه ملل در مجموعه میراث جهانی تخت جمشید مورد آسیب قرار گرفت و فرد یا افرادی ناشناس با شیئی نوکتیز اقدام به حک یادگاری روی بدنه این اثر تاریخی کردهاند.
سیاوش آریا، کنشگر و پژوهشگر میراث فرهنگی با ابراز نگرانی از این اتفاق گفت:
پارسه که در میان مردم به تخت جمشید شناخته میشود، از مهمترین و ارزشمندترین یادمانهای تاریخی و فرهنگی ایران است و میتوان آن را قلب تپنده آثار تاریخی کشور دانست. جهانیان ایران را با نام پارسه میشناسند؛ یادگاری بهجا مانده از شاهنشاهی هخامنشی که نشانه هویت و شناسنامه غرورآمیز ایرانیان است و هنر و معماری ایرانی در آن به اوج خود رسیده است.
او افزود:
با وجود اهمیت این میراث جهانی، هنوز فاصله زیادی تا استانداردهای حفاظتی دارد و گاه خبرهای تلخ، دوستداران فرهنگ و تاریخ ایران را آزرده میکند. در چند روز گذشته فرد یا افرادی ناشناس که باید آنان را در شمار وندالها یا تخریبگران آثار تاریخی دانست، در پی غفلت نیروهای نگهبانی با شیئی نوکتیز یا چیزی همانند کلید، روی سنگنگاره ورودی دروازه ملل یادگاری نوشتهاند و به این اثر هخامنشی آسیب زدهاند.
این کنشگر میراث فرهنگی با اشاره به وجود دوربینهای مداربسته و نیروهای حفاظتی در محوطه تخت جمشید اظهار کرد:
آنچه مایه نگرانی است این است که این مجموعه دارای دوربینهای نظارتی فعال و نیروهای حراست است و بخشهای مختلف آن بهطور مداوم رصد میشود. با این حال چگونه ممکن است چنین اتفاقی رخ دهد و پنج تا شش روز کسی از آن باخبر نشود و تنها پس از انتشار تصاویر در شبکههای اجتماعی، مدیران مجموعه مطلع شوند؟
او یکی از چالشهای اصلی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی را کمبود شدید نیرو در بخش حفاظت دانست و گفت:
این کمبود نیرو در سالهای اخیر سبب آسیبهای متعدد به یادمانهای تاریخی شده و هنوز راهکاری اساسی برای آن اندیشیده نشده است. چرا مسئولان عالیرتبه این وزارتخانه برای حل این مشکل بهصورت جدی وارد مذاکره با مجلس و دولت نمیشوند؟ آیا زمان آن نرسیده که به جای شعار دادن، اقدام عملی برای حفظ میراث فرهنگی کشور انجام شود؟
آریا تأکید کرد:
از یک سو غفلت نیروهای نگهبانی در مجموعهای مانند تخت جمشید توجیهپذیر نیست و از سوی دیگر کمبود نیرو خود عاملی برای افزایش آسیبپذیری آثار تاریخی است.
در همین رابطه، محمدجواد جعفری، سرپرست پایگاه جهانی تخت جمشید، با اشاره به این رخداد گفت:
اتفاق روی داده قابل دفاع نیست، اما باید توجه داشت که ما با کمبود شدید نیرو روبهرو هستیم. در مکانی مانند دروازه ملل باید دستکم دو نیروی نگهبانی حضور داشته باشند تا اگر یکی از آنها به هر دلیل محل را ترک کرد، دیگری وظیفه حفاظت را بر عهده بگیرد. احتمال دارد نیروی نگهبانی در آن زمان برای استفاده از سرویس بهداشتی محل را ترک کرده باشد.
او افزود:
ممکن است وندالها با گچ روی سنگنگاره یادگاری نوشته باشند که بهسرعت قابل پاک شدن است یا با نوک کلید این کار را انجام داده باشند که آسیب چندانی وارد نمیکند و امکان ترمیم آن وجود دارد. با این حال لازم است بررسی میدانی انجام شود تا میزان دقیق خسارت مشخص شود.
جعفری همچنین بر لزوم پایش مداوم تصاویر دوربینهای مداربسته تأکید کرد و گفت:
وجود دوربینها به این معناست که باید بهصورت روزانه تصاویر آنها بررسی شود، زیرا خطر همیشه در کمین است و هر لحظه امکان وقوع رخداد ناگوار وجود دارد.
در همین زمینه، داریوش اسدی، رئیس اداره حقوقی ادارهکل میراث فرهنگی استان فارس، در متنی که برای رسانهها ارسال کرده، از مستندسازی دقیق آسیب واردشده به بخشی از مجموعه تاریخی تخت جمشید خبر داد و اعلام کرد:
پس از تکمیل تحقیقات برای شناسایی عامل یا عاملان این تخریب، پرونده برای رسیدگی قضایی به مراجع ذیصلاح ارسال خواهد شد.
مجموعه میراث جهانی تخت جمشید در ۵۷ کیلومتری شهر شیراز و در شهرستان مرودشت واقع شده و یکی از بیهمتاترین یادمانهای تاریخی ایرانیان به شمار میآید؛ یادمانی که این روزها بیش از همیشه نیازمند حفاظت جدی و مدیریت کارآمد است.
