مجموعه تاریخی زیرزمینی مهریز یزد

مجموعه تاریخی زیرزمینی مهریز یکی از آثار منحصر به‌فرد معماری ایرانی است که در قلب بافت تاریخی شهر یزد جای گرفته است. این مجموعه شامل آب‌انبار، بازار زیرزمینی، قنات‌ها و استراحتگاه یا غریبخانه است. بنا در اواخر دوران تیموری یا اوایل دوره صفویه ساخته شده و برای تامین آب و ذخیره‌سازی و تهویه در شرایط کویری یزد طراحی شده است. این مجموعه امروزه یکی از بهترین جاهای دیدنی یزد است.

ساختار مجموعه زیرزمینی تاریخی مهریز یزد از چند بخش مهم تشکیل می‌شود. ورودی با پله‌هایی که شما را به زیرسطح زمین می‌برند، مخزن آب‌انبار با گنبد و نورگیری در سقف، سه تنوره یا بادگیر برای تهویه و همچنین بازاری زیرزمینی در عمق زمین. بخش آب‌انبار از خرابی‌های زمانه سالم مانده و هنوز پوشش ساروجی‌اش حفظ شده است. بازار زیرزمینی نیز در خاکِ چیلو کنده شده و بدون استفاده از ستون یا مصالح دیگر پشتیبانی شده است که خود در نوعِ معماری کم‌نظیر است.

از نظر عملکرد، مجموعه زیرزمینی مهریز یزد چند نقش داشته است. اول، به‌عنوان مخزن آب برای شهر یزد که در منطقه‌ای خشک قرار دارد استفاده می‌شد. دوم، به‌عنوان فضای تجاری و پناهگاه زیرزمینی در مواقع اضطرار که راهی مخفی برای فرار یا انتقال مردم به بیرون از شهر بوده است. سوم نیز به‌عنوان بخشی از نظام قنات‌ها که آب را از چند مسیر زیرزمینی عبور می‌داده است.

اگر قصد بازدید دارید، باید بدانید که ورودی آن در خیابان امام خمینی، انتهای بازار شاهزاده فاضل واقع شده است. بازدید از آن بسته به بخش‌هایی که بازدید می‌کنید حدود 1 تا 2 ساعت زمان می‌برد. در فصول گرم سال، این فضای زیرزمینی خنک‌تر است و تجربه متفاوتی از معماری و تاریخ کویری ایران را ارائه می‌دهد.

سوالات متداول