از دشتهای کرمانشاه تا ایلهای ایلام؛ روایت ماندگار چیقبافی ایرانی
چیق یا چیغ، پوشش دیوارهی چادرهای عشایر ایران است؛ هنری که با دستان زنان ایل و از نیهای خودرو و موی بز بافته میشود. این صنعت سنتی که در استانهای کرمانشاه، ایلام، کردستان، آذربایجان غربی، فارس و لرستان رواج دارد، نمادی از سازگاری انسان با طبیعت به شمار میآید.
از نظر فنی، چیق پوششی سبک و مقاوم است. نیهای توخالی آن بهطور طبیعی عایق گرما و سرما هستند و موی بز به دلیل خاصیت ضدآب، دوام و استحکام آن را افزایش میدهد. در روزهای بارانی، نیها منبسط میشوند و مانع نفوذ آب میگردند؛ در گرما نیز انقباضشان باعث تهویهی درون چادر میشود.
زنان عشایر با ذوق و مهارت، نیها را کنار هم میچینند و با نخهای رنگی از پشم یا کاموا، طرحهای هندسی و ذهنی میآفرینند؛ طرحهایی که هرکدام بازتابی از فرهنگ و باورهای محلی است. چیقبافی کاری زمانبر و پرحوصله است که نسل به نسل میان زنان ایل منتقل شده و بخشی از هویت فرهنگی عشایر را شکل داده است.
این هنر در سال 1389 بهعنوان میراث ناملموس ملی ایران ثبت شد؛ اما با کاهش کوچنشینی و تغییر سبک زندگی عشایر، چیقبافی در خطر فراموشی قرار گرفته است. با این حال، تلاشهایی برای احیای آن در جریان است و امروزه از طرحها و نقشهای چیق در بومگردیها، طراحی داخلی و آثار هنری الهام گرفته میشود.
چیقبافی تنها یک صنعت دستی نیست؛ زبانی میان انسان و طبیعت است؛ روایتی از خلاقیت، سازگاری و زندگی در هماهنگی با زمین.
