از حوروس تا آنوبیس؛ سفری به دنیای خدایان مصر در موزه نیویورک

نمایشگاه بزرگ مصر الهی در موزه متروپولیتن نیویورک، اولین نمایشگاه بزرگ مصری در دهه اخیر است که بیش از 210 اثر هنری از خدایان و فرهنگ مصر باستان را گرد هم آورده است. این نمایشگاه شامل مجسمه‌ها، نقش برجسته‌ها و آثار آیینی است که تصویری زنده از معبدی 3000 ساله به نمایش می‌گذارد. در این مجموعه، خدایانی مثل حوروس با سر شاهین، سخمت شبیه شیر، اوزیریس، حاثور الهه گاو و نوت خدای آسمان حضور دارند که همگی نماینده بیش از 1500 ایزد مصری هستند.

هدف نمایشگاه، بررسی زبان بصری و هنر مقدس مصر باستان است که طی 3000 سال و در منطقه وسیعی در طول دره نیل شکل گرفته و تغییر کرده است. سرپرست بخش هنر مصری موزه، دایانا کریگ پچ، توضیح می‌دهد که باورها و آیین‌های دینی مصر باستان انعطاف‌پذیر بوده و شامل سنت‌های محلی مختلفی می‌شده‌اند. به همین دلیل آثار هنری و مجسمه‌ها نمایانگر تنوع و تغییرات در باورهای مردم بوده‌اند.

در این میان، خدای پتاح که خدای آفرینش و صنعتگران است، تصویری ثابت و بدون تغییر داشته و هزاران سال به همان شکل باقی مانده است. خدایان دیگر مانند حاثور، الهه عشق، موسیقی و مادری، می‌توانستند در اشکال مختلفی ظاهر شوند، از زن تا گاو یا حتی مار با سر انسان.

نمایشگاه همچنین اهمیت حیوانات مقدس را نشان می‌دهد. مردم مصر باستان حتی وقتی نمی‌توانستند وارد معابد شوند، با دادن مومیایی حیوانات مقدس به عنوان هدیه و نذر، به خدایان خود نزدیک می‌شدند. این حیوانات که شامل گربه، شاهین، سگ و پرندگان مقدس بودند، گاهی اصلاً واقعی نبودند بلکه نمادین ساخته می‌شدند تا عمل پیشکش حفظ شود.

یکی از خدایان مهم، آنوبیس است که با سر سگ شناخته می‌شود و راهنمای ارواح مردگان به جهان بعدی است. خدای دیگری به نام نوت الهه آسمان است که هر شب خورشید را می‌بلعد و هر صبح آن را دوباره به جهان می‌آورد. او نمادی از تولد و مرگ روزانه خورشید است.

سرپرست موزه تأکید می‌کند که هنر مصر باستان تنها نماد نبود؛ بلکه باور می‌کردند این آثار قدرت الهی دارند و جهان انسانی را به جهان الهی متصل می‌کنند. نمایشگاه تا 19 ژانویه 2026 دایر است و آثار زیادی از سراسر جهان به صورت ویژه برای آن امانت گرفته شده‌اند که برخی برای اولین بار در آمریکا به نمایش گذاشته می‌شوند.