پل کلهرت؛ شاهکار 26 متری هخامنشیان و کهنترین گذرگاه لرستان
پل کلهرت که با نامهای پل معمولان و پل کلهر نیز شناخته میشود، یکی از برجستهترین و مهمترین آثار باستانی و مهندسی کهن ایران است. این پل در استان لرستان، در نزدیکی شهر معمولان از توابع شهرستان پلدختر و بر روی رودخانه کشکان قرار گرفته و نمادی از تسلط ایرانیان باستان بر فنون پلسازی در مسیرهای حیاتی به شمار میآید. این اثر شگفتانگیز در تاریخ 27 بهمن 1378 با شماره ثبت 2586 بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
ساعات بازدید: بازدید در 24 ساعت شبانهروز امکانپذیر است.
هزینه بازدید: رایگان.
آدرس: استان لرستان، بخش مرکزی شهرستان معمولان، دهستان معمولان، روستای دمرود سفلی.
قدمت پل کلهرت روایتی از تاریخ دراز ایران است. با اینکه ساختار کنونی آن بیشتر مربوط به سده چهارم هجری قمری و دوران اسلامی است، اما ریشههای ساخت آن به دوران بسیار دورتری بازمیگردد. بسیاری از تاریخدانان و باستانشناسان معتقدند که ساخت اولیه این پل به دوره هخامنشیان بازمیگردد و در مسیر مهم راه شاهی (جادهای که هگمتانه را به شوش متصل میکرد) بنا شده است.
مرمت و بازسازی اساسی پل در سال 374 هجری قمری توسط بدر بن حسنویه، حاکم وقت لرستان انجام گرفت. این تاریخگذاری مهم بر اساس کتیبهای کوفی است که هنوز روی بدنه سنگی پل قابل مشاهده است و نشاندهنده اعتبار و اهمیت تاریخی آن در ثبت مستند وقایع است.
از منظر فنی و مهندسی، پل کلهرت دارای ویژگیهای منحصربهفردی است که دوام هزارانسالهاش را تضمین کردهاند. ارتفاع قابل توجه آن که به 26 متر از سطح زمین میرسد و همچنین پایههای عظیم و مقاوم آن که به شکل بیضی ساخته شدهاند، نشاندهنده اوج خلاقیت مهندسی برای کاهش مقاومت در برابر فشار سیلابهای رودخانه کشکان است. یکی از رازهای معماری این پل، وجود یک سکوی 12 پلهای در داخل پایههای اصلی است. عملکرد دقیق این سکو هنوز محل بحث کارشناسان است و احتمالاً بهعنوان پشتبند یا سازوکاری برای کنترل جریان آب استفاده میشده است.
متأسفانه، با وجود عظمت تاریخی و مهندسی، پل کلهرت در برابر حوادث طبیعی مانند سیلاب ویرانگر سال 1398 آسیب جدی دید و همواره نیازمند توجه و مرمتهای کارشناسانه برای حفظ این گنجینه ملی است. از اینکه تا انتها همراه گردشی تاپ بودید ممنونیم.
سوالات متداول
پل کلهرت کجاست؟
این سازه در استان لرستان، در نزدیکی شهر معمولان (از توابع شهرستان پلدختر) و روی رودخانه کشکان ساخته شده است.
قدمت و تاریخ ساخت پل کلهرت به چه دورهای باز میگردد؟
قدمت اولیه پل به دوره هخامنشیان نسبت داده میشود و احتمالاً در مسیر راه شاهی قرار داشته است.
ارتفاع پل معمولان چقدر است؟
ارتفاع پل از سطح زمین تا قسمت فوقانی 26 متر است که آن را در زمره بلندترین پلهای تاریخی ایران قرار میدهد.
آیا پل کلهرت در سیلابهای اخیر آسیب دیده است؟
بله، این پل تاریخی در سیلاب بزرگ فروردین ماه ۱۳۹۸ در استان لرستان، آسیبهای جدی دید و در حال حاضر نیازمند بازسازی و حفاظتهای اصولی برای جلوگیری از تخریب بیشتر است.
