کشفی که تاریخ را دگرگون کرد؛ نقاشیهای باستانی صدا داشتند!
پژوهشهای جدید نشان میدهد که نقاشیهای صخرهای باستانی تنها برای نمایش بصری خلق نمیشدند. هنرمندان باستانی محل نقاشیها را با دقت انتخاب میکردند؛ جایی که صدا در آن نقش مهمی در تجربه هنری و آیینی داشته باشد. بر اساس تحقیقات تازه، این نقاشیها در مکانهایی ایجاد شدهاند که ویژگیهای آکوستیکی خاصی داشته و صدا در آنها تقویت میشده است. به بیان دیگر، صدا بخش مهمی از هنر باستانی بود.
برای سالها، نقاشیهای صخرهای باستانی تنها از نظر ظاهری مورد توجه قرار میگرفتند. حالا مشخص شده که این نقاشیها بخشی از یک تجربه چندحسی بودهاند. در بسیاری از غارها، وقتی در نزدیکی نقاشیها آواز میخوانید یا صدا تولید میکنید، غار جواب میدهد و طنین عجیبی ایجاد میشود.
روپرت تیل، پژوهشگر دانشگاه هادرسفیلد، میگوید:
قدیمیترین مکانهای نقاشیشده یک طنین عجیب و عمیق دارند. اگر در آنجا بخوانید، غار انگار با شما همصدا میشود.
این طنین نشان میدهد که نقاشی و صدا با هم ترکیب میشدهاند تا یک تجربه احساسی و معنادار ایجاد کنند.
پژوهشگران دریافتهاند که هنرمندان باستانی غارهایی را انتخاب میکردند که صدا را بهتر منتقل یا تقویت میکردند.
مارگاریتا دیاس-آندرو، باستانشناس دانشگاه بارسلونا میگوید:
قبل از رسیدن به محل نقاشیها صدای خاصی نبود، اما درست در همان جایی که نقاشیها قرار داشتند، طنین فورا تغییر میکرد.
این یعنی صدا بخشی از مراسم و آیینهای آن دوران بوده و نقاشیها فقط ظاهر بصری نداشتند؛ بلکه همراه با صدا، تجربهای عمیقتر ایجاد میکردند.
تیم پروژه Artsoundscapes که به بررسی آکوستیک مکانهای باستانی پرداخته، نشان داده که بین وجود نقاشی صخرهای و پدیدههای صوتی غیرمعمول رابطه مستقیم وجود دارد. این پژوهشها نشان میدهند که غارهایی با طنین خاص، بیشتر محل نقاشی بودهاند.
به احتمال زیاد، انسانهای باستان از این صداها برای خلق فضای آیینی استفاده میکردند؛ مثلاً برای ایجاد حالت خلسه، افزایش اثر مراسم یا حتی شبیهسازی صداهایی مثل رعد و حرکت گلههای حیوانات.
در برخی غارهای عمیق، پژواکها چنان در هم میپیچد که شبیه صدای رعد یا حرکت جانوران به گوش میرسد. این تجربهها نقش مهمی در سنتهای شمنی آن زمان داشتهاند و مرز بین دنیای مادی و معنوی را کمرنگ میکردهاند.
امروزه پژوهشگران با استفاده از فناوریهای جدید میتوانند صداهای باستانی را شبیهسازی کنند و محیط صوتی آن غارها را بازسازی نمایند. این امکان کمک میکند تا ما تاریخ را نه فقط با چشم، بلکه با گوش هم تجربه کنیم.
باستانشناسی صوتی در حال آشکار کردن دنیایی از صداهای گمشده است؛ دنیایی که هزاران سال پنهان مانده بود. این تحقیقات نشان میدهد که صدای محیط، بخش مهمی از زندگی، هنر و آیین انسانهای اولیه بوده است. امروز، به لطف پژوهشگرانی مانند روپرت تیل و مارگاریتا دیاس-آندرو، میتوانیم دوباره پژواک صدای اجدادمان را بشنویم.
