کشف شهر گمشده عصر برنز در قزاقستان؛ سمیارکا تاریخ استپها را بازنویسی میکند
باستانشناسان در استپهای قزاقستان یک شهر بزرگ مربوط به عصر برنز را کشف کردهاند که به نظر میرسد حدود 3600 سال پیش یکی از مهمترین مراکز سکونت منطقه بوده است.
طبق پژوهش جدیدی که منتشر شده، این شهر باستانی که سِمیارکا نام دارد، حدود 140 هکتار وسعت داشته و این یعنی بیش از چهار برابر بزرگتر از روستاهای همدوره خود بوده است. نکته مهمتر اینکه این نخستین محوطه در این منطقه است که بخش بزرگی از آن به فلزکاری و تولید برنز قلع اختصاص داشته است.
میلیانا رادیوویچ، باستانشناس دانشگاه کالج لندن، در توضیح اهمیت سایت میگوید:
سمیارکا نگاه ما به جوامع استپی را تغییر میدهد. این کشف نشان میدهد که گروههای کوچروی آن زمان نیز توانایی ساخت و اداره سکونتگاههای دائمی و منظم را داشتهاند، آن هم در مقیاسی گسترده برای تولید فلز.
این شهر در بلندیهای مشرف به رود ایرتیش در شمال شرقی قزاقستان قرار گرفته و چشمانداز وسیعی از درهها زیر پای آن دیده میشود. به همین دلیل، پژوهشگران به آن لقب «شهر هفت دره» را دادهاند. موقعیت جغرافیایی آن نشان میدهد که احتمالا بر مسیرهای تجاری و رفتوآمدهای کنار رودخانه نیز کنترل داشته است.
بررسیهای هوایی با پهپاد و حفاری بخشهای مختلف شهر، وجود دو ردیف بزرگ خاکریز را نشان داد که به سمت یکدیگر زاویه داشته و به اتاقها و فضاهای کوچکتر تقسیم شده بودند. در داخل این خاکریزها، دیوارهای خشتی ساخته شده بود که احتمالا خانههای جداگانه را شکل میدادند. در نقطه اتصال این دو ردیف، یک ساختمان مرکزی بزرگتر وجود داشت که به نظر میرسد برای کارهای آیینی یا حکومتی استفاده میشده است.
در بخش جنوبشرقی محوطه، مقدار زیادی ابزار فلزی، سنگمعدن و سرباره پیدا شد که نشان میدهد این قسمت به کارگاههای فلزکاری اختصاص داشته است. این منطقه احتمالا یکی از نخستین نمونههای تولید صنعتی مس و برنز قلع بوده؛ مادهای که از پایههای اصلی اقتصاد عصر برنز در اوراسیا محسوب میشود.
مواد اولیه این فلزکاریها را احتمالا از کوههای آلتای در نزدیکی مرزهای قزاقستان، روسیه، مغولستان و چین تأمین میکردند. بنابراین، سمیارکا ممکن است نقش یک مرکز مهم تجارت و توزیع فلز را در آن زمان ایفا کرده باشد.
دن لارنس، باستانشناس دانشگاه دورهام، در اینباره میگوید:
ابعاد و ساختار سمیارکا کاملا متفاوت از هر محوطه دیگری است که تا امروز در استپها دیدهایم. برخلاف روستاهای کوچک و کمپهای موقت مرسوم در جوامع استپی، این شهر برنامهریزیشده، وسیع و پیشرفته بوده است.
این کشف تازه نشان میدهد که مردمان عصر برنز در این منطقه نیز مانند جوامع شهری دیگر بخشهای جهان باستان، در حال ساخت سکونتگاههای سازمانیافته و پیشرفته بودهاند.
پژوهشگران امید دارند که ادامه کاوشها بتواند نقش واقعی سمیارکا را در شبکه بزرگتر تمدنهای اوراسیا روشنتر کند.
