تصویری از یک مکتبخانه قاجاری؛ جایی که بچهها با چوب زور درس یاد میگرفتند
در دوران قاجار، مکتبخانهها اصلیترین مراکز آموزش در ایران بودند و نقش مهمی در گسترش سواد پایه در میان مردم ایفا میکردند. مکتبخانهها معمولاً توسط ملا یا ملاباجی اداره میشدند و محل آنها اغلب در خانههای شخصی، مساجد یا گوشهای از بازار قرار داشت. آموزش در این مراکز بیشتر بر خواندن و نوشتن قرآن، فارسی و حساب ابتدایی متمرکز بود. ابزار آموزشی ساده بود؛ تخته، دوات و قلم نی وسایل اصلی شاگردان بودند و تنبیه بدنی نیز روش معمول انضباطی به شمار میرفت.
مکتبخانهها ساختاری غیررسمی داشتند و نظام آموزشی منسجمی بر آنها حاکم نبود. به همین دلیل، کیفیت آموزش از مکتبی به مکتب دیگر تفاوت زیادی داشت. با گسترش روابط ایران با اروپا و آغاز اصلاحات آموزشی در دوره ناصری، کمکم ضرورت ایجاد مدارس جدید با برنامههای منظم احساس شد. به این ترتیب، مکتبخانهها بهتدریج جای خود را به مدارس نوین دادند، هرچند تا سالها بعد همچنان در روستاها و مناطق سنتی به فعالیت خود ادامه میدادند.
در ادامه تصویری از یک مکتبخانه در دوره قاجار را مشاهده میکنید.
