قدرت گذرنامهها در ۲۰۲۵؛ صعود شگفتانگیز چین و امارات، سقوط تاریخی آمریکا
در تازهترین گزارش شاخص گذرنامه هنلی برای سال ۲۰۲۵، جایگاه جهانی گذرنامهها دستخوش تغییرات قابل توجهی شده است. گذرنامه ایالات متحده آمریکا که سالها در میان ۱۰ گذرنامه برتر دنیا قرار داشت، برای نخستین بار به رتبه دوازدهم سقوط کرده است.
این افت به دلیل تغییر سیاستهای ویزایی چند کشور مهم از جمله برزیل، ویتنام، پاپوآ گینه نو و میانمار رخ داده که معافیت ویزا برای شهروندان آمریکایی را لغو کردهاند. همچنین، مقررات سختگیرانهتر سفر در اروپا و بریتانیا، مانند سیستم جدید مجوز الکترونیکی سفر (ESTA و ETIAS)، در کاهش اعتبار گذرنامه آمریکا نقش مهمی داشتهاند.
در مقابل، سه کشور آسیایی سنگاپور، کره جنوبی و ژاپن همچنان در صدر جدول قرار دارند. دارندگان گذرنامههای این کشورها میتوانند بدون ویزا به ۱۹۳، ۱۹۰ و ۱۸۹ مقصد سفر کنند که نشاندهنده قدرت بالای دیپلماتیک و روابط بینالمللی گسترده آنهاست.
چین نیز در دهه اخیر جهش قابل توجهی داشته است؛ این کشور از رتبه ۹۴ در سال ۲۰۱۵ به رتبه ۶۴ در سال ۲۰۲۵ رسیده و با اجرای سیاستهای «درهای باز» و اعطای معافیت ویزا به کشورهای مختلف، توانسته است نفوذ دیپلماتیک خود را افزایش دهد. همچنین امارات متحده عربی با ۳۴ پله صعود طی ده سال گذشته، اکنون در رتبه هشتم قرار دارد و نمونهای از موفقیت دیپلماسی فعال منطقهای محسوب میشود. در همین حال، بریتانیا که در سال ۲۰۱۵ صدرنشین بود، اکنون به رتبه هشتم سقوط کرده است.
در بخش پایینی جدول، گذرنامه ایران با امکان سفر بدون ویزا یا با ویزای هنگام ورود به حدود ۴۱ کشور، در رتبه ۹۸ قرار گرفته است. البته بسته به نوع ردهبندی و لحاظ کردن توافقهای جدید (مثل ویزای الکترونیکی یا سفرهای گروهی)، این رتبه ممکن است بین ۹۰ تا ۹۸ متغیر باشد.
در انتهای فهرست نیز افغانستان، سوریه و عراق ضعیفترین گذرنامههای جهان را در اختیار دارند. گذرنامه افغانستان تنها امکان سفر بدون ویزا به ۲۴ کشور را فراهم میکند.
به طور کلی، این گزارش نشان میدهد که قدرت گذرنامهها بازتابی از سیاستهای بینالمللی، امنیت، اعتماد جهانی و قدرت نرم کشورهاست. کشورهایی که سیاستهای بازتر، روابط دیپلماتیک گستردهتر و رویکرد همکاریجویانهتری دارند، در حال تقویت جایگاه خود در رتبهبندی جهانی هستند.
