نارنج‌زنی چیست؟ سفری به دل قدیمی‌ترین آیین‌های عروسی گیلکی

در شمال ایران، جایی که مه صبحگاهی روی شالیزارها می‌نشیند و هوا همیشه بوی باران و خاک نم‌خورده می‌دهد، ازدواج فقط یک پیوند ساده نبود؛ آیینی بود میان انسان، طبیعت و سرنوشت. در میان همین آیین‌ها، رسمی وجود داشت که امروز کمتر کسی آن را به چشم دیده است؛ رسمی به نام نارنج‌زنی.

در برخی از مناطق کوهپایه‌ای شمال کشور، به‌ویژه در میان گیلکی‌ها، داماد در لحظه‌ای نمادین به استقبال عروس می‌رفت. او ابتدا نقل و سکه که نشانه شیرینی و برکت مسیر پیش‌رو بود را روی سر عروس می‌ریخت. سپس نارنجی را به‌سوی عروس پرتاب می‌کرد؛ نه برای شوخی و بازی، بلکه به‌عنوان نمادی از آرزوی خیر، سلامتی و آغاز زندگی مشترک. این پرتاب ساده، بخشی از زبانی نمادین بود که مردمان این خطه نسل به نسل آن را حفظ کرده بودند.

پس از آن، عروس و داماد کنار هم، دور چاهی می‌چرخیدند. عروس سکه‌ای را به نیت سفیدبختی، دوام زندگی و گشایش راهی که قرار بود از آن بگذرند به دل چاه می‌انداخت.

رسم نارنج‌زنی، که گاه از آن با نام پرتقال‌زنی نیز یاد می‌شد، ریشه در سبک زندگی مردمانی داشت که طبیعت بخش جدایی‌ناپذیر زندگی روزمره‌شان بود. ازدواج در این فرهنگ تنها یک مراسم خانوادگی نبود، بلکه آیینی اجتماعی و نمادین به شمار می‌رفت. امروزه، در میان عروسی‌های پرزرق‌وبرق، نورپردازی‌ها و تشریفات مدرن، دیگر کمتر نشانه‌ای از نارنج‌زنی دیده می‌شود و این رسم آرام‌آرام در حال فراموش شدن  است.

با این حال، آیین‌ها همیشه با اجرا زنده نمی‌مانند؛ برخی از آن‌ها در روایت‌ها، خاطره‌ها و تاریخ نانوشته فرهنگ‌های محلی ادامه حیات می‌دهند. نارنج‌زنی شاید دیگر اجرا نشود، اما داستانش هنوز زنده است. مانند بوی نارنج پس از باران؛ کم‌رنگ، اما فراموش‌نشدنی.

آیا تا امروز این رسم را از نزدیک دیده‌اید؟ نظر شما درباره آن چیست؟ خوشحال می‌شویم اگر تجربه دیداری و نظر خود را با گردشی تاپ به اشتراک بگذارید.