کشفی که تاریخ آند را بازنویسی میکند؛ 5200 حفره مرموز رمزگشایی شدند
پژوهش جدید دانشگاه سیدنی راز یکی از اسرارآمیزترین محوطههای باستانی آند در پرو، یعنی مونته سیِرپه یا نوار حفرهها را تا حد زیادی روشن کرد.
این مکان در دره پیسکو در جنوب پرو قرار دارد و شامل بیش از 5200 حفره منظم است که در ردیفهایی دقیق به طول حدود 1.5 کیلومتر گسترده شدهاند. اندازه هر حفره بین 1 تا 2 متر قطر و 0.5 تا 1 متر عمق دارد. این سازه از دهه 1930 میلادی، زمانی که تصاویر هوایی آن در مجله نشنال جئوگرافیک منتشر شد، ذهن پژوهشگران را به خود مشغول کرده است.
تیمی بینالمللی به سرپرستی دکتر جیکوب بانگرز، باستانشناس دیجیتال از دانشگاه سیدنی، با بهرهگیری از فناوری پهپاد و تحلیل میکروبوتانیکی خاک به یافتههای مهمی دست یافت. آنها دریافتند که چیدمان حفرهها دارای الگوهای عددی و هندسی هدفمند است و با ساختار کیپو (وسیلهی حسابداری باستانی اینکاها که از ریسمانهای گرهخورده تشکیل میشد) شباهت دارد.
در نمونههای خاک، گردههای ذرت (غذای اصلی مردم آند) و نیهای حصیربافی شناسایی شد. این یافتهها نشان میدهد که مردم باستان گیاهان و کالاها را درون حفرهها قرار میدادند؛ احتمالاً در سبدها یا بستههای بافتهشده. چنین شواهدی بیانگر آن است که این حفرهها نه برای کشاورزی یا آیینهای مذهبی، بلکه کارکردی اجتماعی و اقتصادی داشتهاند.
دکتر بانگرز معتقد است مونته سیِرپه در اصل بازار مبادلهای پیشا-اینکایی بوده؛ جایی که بازرگانان، کشاورزان و ماهیگیران کالاهایی مانند ذرت، پنبه و محصولات محلی را مبادله میکردند. او این مجموعه را نوعی فناوری اجتماعی میداند که مردم را گرد هم میآورد و بعدها در دوران امپراتوری اینکا به سیستم حسابداری بزرگمقیاس تبدیل شد.
محل قرارگیری مونته سیِرپه نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. این سایت میان دو مرکز اداری اینکا و در تقاطع شبکهای از جادههای باستانی آندی واقع شده است؛ در منطقهای موسوم به چاوپیونگا که گذرگاهی میان ارتفاعات و جلگههای ساحلی به شمار میرود. چنین موقعیتی برای تبادل کالا و ارتباط میان جوامع کوهستانی و ساحلی ایدهآل بوده است.
دکتر بانگرز میگوید:
شاید مونته سیِرپه نوعی کیپوی چشماندازی بوده؛ سیستمی که نه در ریسمان، بلکه در خود زمین ساخته شده است.
این پژوهش تصویری نو از چگونگی تعامل جوامع باستانی آند ارائه میدهد و نشان میدهد که چگونه آنها چشمانداز طبیعی را برای برقراری ارتباط، تجارت و حسابداری تغییر دادهاند.
