هشدار دانشمندان: نصف سواحل جهان تا پایان قرن ناپدید میشوند!
افزایش سطح دریا و توسعه بیرویه مناطق ساحلی، اکوسیستمهای ساحلی را در مرز نابودی قرار داده است.
سواحل دنیا در حال تجربه نوعی خردشدگی هستند؛ پدیدهای که ترکیبی از افزایش سطح آب دریا بر اثر تغییرات اقلیمی و گسترش ساختوسازهای انسانی ایجاد میکند. این شرایط، زیستگاه گونههای مختلف ساحلی را مختل میکند، فرصتهای گردشگری و ماهیگیری را کاهش میدهد و خطرات بیشتری را متوجه شهرهای ساحلی میسازد. زیرا دریا هر روز بیشتر به سمت خشکی پیشروی میکند.
این هشدار را اومار دِفئو، دانشمند دریایی اروگوئه و استاد دانشگاه جمهوری اروگوئه مطرح کرد.
او گفت:
تقریبا نصف سواحل جهان تا پایان قرن ناپدید میشوند. ما در اروگوئه، برزیل و آرژانتین این منابع را با هم شریکیم. بنابراین باید برای حفظ و مدیریت این اکوسیستمها با دانشمندان برزیلی همکاری کنیم.
سه بخش اصلی ساحل که به هم وابستهاند
دِفئو توضیح میدهد سواحل از سه ناحیه بههمپیوسته تشکیل شدهاند:
- تپههای شنی: بالاتر از خط جزر و مد، جایی که باد ماسهها را جمع میکند.
- ساحل اصلی: نوار شنی که هنگام جزر نمایان و با مد دوباره زیر آب میرود.
- منطقه زیرآب: از پایینترین نقطه جزر تا جایی که موجها میشکنند.
او میگوید:
باد ماسهها را از بخش خشک به سمت دریا میبرد و موجها دوباره آنها را به ساحل برمیگردانند. این رفتوبرگشت مداوم باعث میشود هر بخش به بخش دیگر وابسته باشد. هنگام طوفان، تپه شنی نقش سپر حفاظتی دارد. وقتی شهرسازی تپهها را از بین ببرد، خانههای ساحلی آسیبپذیر میشوند.
تأثیرات منفی شهرنشینی
در پژوهشی که با همکاری دانشمندان برزیلی انجام شد، مشخص شد که آسیب واردشده به هر بخش ساحل میتواند کل سیستم را بههم بریزد.
بررسی 90 نقطه در 30 ساحل سائوپائولو نشان داد:
- تعداد زیاد گردشگران بزرگترین عامل تخریب ساحل است.
- هرچه تعداد بازدیدکنندگان بیشتر باشد، تنوع گونهای و مقدار زیستتوده کمتر میشود.
- بیشترین خسارت در قسمتهای زیرآب دیده میشود.
- ساختوساز روی شن و پاکسازی مکانیکی ساحل نیز به کاهش گونهها منجر میشود.
در برخی مناطق نزدیک شهرها تعداد موجودات بیشتر دیده شد، اما این افزایش ناشی از رشد گونههای فرصتطلب بود؛ موجوداتی مانند کرمهای دریایی که از مواد آلی ریختهشده توسط انسانها تغذیه میکنند.
دِفئو تأکید میکند:
تاثیر فعالیتهای انسانی فقط محدود به محل وقوعشان نیست. ساختوساز و حضور زیاد مردم در ساحل خشک، به مناطق پایینتر و بخشهای زیرآب هم آسیب میزند.
فرسایش در مقیاس جهانی
در مطالعهای دیگر مشخص شد که یکپنجم از 315 ساحل جهان دچار فرسایش شدید هستند. این تحقیق عوامل مختلفی مانند بالا آمدن سطح دریا، باد و الگوی امواج را بررسی کرده است.
دِفئو میگوید:
فعالیتهای انسانی نقش مهمی دارند، بهخصوص در سواحلی که شیب تند دارند و موجها با شدت بیشتری به آنها برخورد میکنند.
این هشدارها نشان میدهد که مدیریت علمی و همکاری بینکشورها برای حفظ سواحل یک ضرورت فوری است؛ چرا که اگر اقدامی جدی صورت نگیرد، بخش بزرگی از این زیستبومهای ارزشمند تا پایان قرن از دست خواهد رفت.
