برگزاری جشنواره نان و سلامت در بحنورد؛ جشنی برای میراث خوراکی ایران

در قلب خراسان شمالی، جایی که نان فقط غذا نیست و بخشی از هویت فرهنگی مردم به شمار می‌رود، جشنواره‌ای برگزار می‌شود که گذشته، سلامت و زندگی بومی را کنار هم قرار می‌دهد. جشنواره نان‌های بومی محلی با عنوان «نان و سلامت» قرار است 21 آذرماه در بجنورد برگزار شود؛ رویدادی که نان را از تنورهای قدیمی به صحنه‌ای فرهنگی می‌آورد.

محمدرضا موفق، معاون فرهنگی و هنری شهرداری بجنورد، با اعلام این خبر اظهار داشت:

این جشنواره به مناسبت پویش ملی تغذیه سالم دانشگاه علوم پزشکی استان و با مشارکت شهرداری و دیگر نهادهای مرتبط برگزار می‌شود. محلی که برای این رویداد در نظر گرفته شده، پارک مادر و کودک بجنورد است؛ فضایی عمومی که قرار است برای یک روز، بوی نان تازه و صدای موسیقی محلی در آن بپیچد.

در این جشنواره، نان فقط برای خوردن نیست. از عرضه آرد و نان کامل گرفته تا پخت نان‌های سنتی در سیاه‌چادر، از موسیقی محلی و سنتی تا غرفه‌های نقاشی کودک و نمایشگاه محصولات بومی و سنتی، همه چیز در کنار هم قرار گرفته تا روایت کاملی از فرهنگ تغذیه و زندگی محلی ارائه شود. این جشنواره تلاشی است برای پیوند سلامت امروز با سنت‌های دیروز.

خراسان شمالی یکی از استان‌هایی است که تنوع نان در آن چشمگیر است. ده‌ها نوع نان سنتی در شهرها و روستاهای این استان، در مناسبت‌های مختلف پخته می‌شود؛ نان‌هایی که به‌دلیل ماندگاری بالا، عطر خاص و طعم متفاوت، تنها مصرف محلی ندارند و به‌عنوان سوغات به دیگر مناطق کشور هم فرستاده می‌شوند. از فطیر و قتلمه گرفته تا فتیر چریشی، چوزمه، کماج، قطاب، بیشمه و یوخا، هرکدام بخشی از هویت خوراکی این منطقه را شکل می‌دهند.

در میان این نان‌ها، نان یوخا جایگاه ویژه‌ای دارد. این نان که از سنتی‌ترین نان‌های مردم غلامان در شهرستان راز و جرگلان است، به‌عنوان میراث فرهنگی ناملموس کشور به ثبت ملی رسیده است. یوخا به شیوه‌ای کاملا سنتی تهیه می‌شود و جالب آن‌که پخت آن تنها یک‌بار در سال و در زمان عید فطر انجام می‌گیرد؛ آیینی که بیش از یک دستور غذا، حامل معنا و حافظه جمعی است.

در فرهنگ بومی مردم خراسان شمالی، پخت نان همواره فراتر از یک فعالیت روزمره بوده است. پیش از ورود فناوری‌های جدید، تنوع نان‌ها بسیار گسترده‌تر بود و مهارت تهیه آن‌ها نشان‌دهنده ذوق، توانمندی و خلاقیت زنان به‌شمار می‌رفت؛ هنری خانگی که نسل به نسل منتقل شده و تا امروز دوام آورده است. قدمت هر نان، به تاریخچه و قومیت‌هایی گره خورده که در این استان زندگی کرده‌اند و همین تنوع قومی، سفره‌ای رنگارنگ از نان‌های محلی را شکل داده است.

جشنواره نان و سلامت تلاشی است برای زنده نگه‌داشتن همین میراث؛ جایی که نان، روایتگر تاریخ، فرهنگ و سبک زندگی مردمانی است که هنوز هم باور دارند سلامت از تنور خانه آغاز می‌شود.