تخممرغی که تاریخ را شکست؛ شاهکار فابرژه و رکورد 30 میلیون دلاری
در دنیای هنرهای تزئینی، معدود آثاری وجود دارند که همزمان چنین بار تاریخی، ظرافت فنی و ارزش مالی شگفتانگیزی را در خود جمع کرده باشند. یکی از این آثار استثنایی، «تخممرغ زمستانی فابرژه» است؛ اثری که بهتازگی در حراجی کریستیز لندن با قیمت خیرهکنندهی بیش از 30 میلیون دلار فروخته شد و بار دیگر نام خود را در تاریخ هنر ثبت کرد.
این تخممرغ افسانهای که تنها 10 سانتیمتر ارتفاع دارد، از کریستال سنگی تراشخورده ساخته شده و سطح آن با دانههای برف پلاتینی و 4500 الماس ریز پوشیده شده است. در دل این پوسته شفاف و یخگون، یک سبد بسیار کوچک از گلهای کوارتزی جواهرنشان پنهان شده که نماد شکوفایی بهار است؛ همان «شگفتی پنهان» که به امضای آثار فابرژه شهرت یافته است.
تخممرغی برای یک ملکه
این اثر در سال 1913 به سفارش تزار نیکلای دوم برای مادرش، ملکه مادر ماریا فئودورونا، به مناسبت عید پاک ساخته شد. سنت هدیه دادن تخممرغهای فابرژه به خاندان سلطنتی روسیه از زمان تزار الکساندر سوم آغاز شد؛ رسمی که بعدها نیکلای دوم آن را برای همسر و مادر خود ادامه داد.
طراحی این تخممرغ را آلما پیهل، یکی از معدود زنان طراح در کارگاه فابرژه، بر عهده داشت. تنها دو تخممرغ توسط او طراحی شده که یکی از آنها امروز در اختیار خانواده سلطنتی بریتانیا قرار دارد و دیگری همین تخممرغ زمستانی است.
شکوهی که از دل انقلاب جان سالم به در برد
خاندان رومانوف بیش از سه قرن بر روسیه حکومت کردند، اما سرانجام انقلاب سال 1917 به عصر امپراتوری پایان داد. یک سال بعد، نیکلای دوم و خانوادهاش اعدام شدند. بسیاری از گنجینههای سلطنتی یا نابود شد یا به فروش رفت تا دولت کمونیستی تازهتأسیس بتواند بحران مالی خود را مدیریت کند.
در دههی 1920، این تخممرغ بینظیر تنها به قیمت 450 پوند توسط یک دلال لندنی خریداری شد؛ معاملهای که امروز بیشتر به یک شوخی تاریخی شبیه است تا یک خرید هنری. این اثر بعدها چندین بار دستبهدست شد و حتی برای بیش از 20 سال گمشده پنداشته میشد.
سرانجام در سال 1994، تخممرغ دوباره در حراج کریستیز ظاهر شد و با قیمتی بیش از 5.6 میلیون دلار فروخته شد. در سال 2002 بار دیگر به بهای 9.6 میلیون دلار به فروش رسید و هر بار رکورد جدیدی برای آثار فابرژه به جا گذاشت.
رکوردی که باز هم شکسته شد
در تازهترین حراج، کریستیز لندن این شاهکار را با قیمت 22.9 میلیون پوند، معادل 30.2 میلیون دلار فروخت و بار دیگر رکورد جهانی قیمت برای یک اثر فابرژه شکسته شد. به گفته کریستیز، این تخممرغ تنها یکی از هفت تخممرغ فابرژه امپراتوری است که هنوز در مالکیت مجموعهداران خصوصی قرار دارد.
مارگو اوگانهسیان، رئیس بخش هنر روسیه در کریستیز، این اثر را «مونالیزای هنرهای تزئینی» توصیف کرده است؛ نمونهای بینقص از تلفیق صنعت، طراحی، نمادپردازی و ظرافت هنری در اوج دوران امپراتوری روسیه.
میراثی که زنده مانده است
در مجموع، از تخممرغهای امپراتوری فابرژه 43 نمونه تا امروز باقی مانده که بیشتر آنها اکنون در موزههای بزرگ جهان نگهداری میشوند. هر یک از این آثار نهتنها یک شی زینتی مجلل، بلکه سندی تاریخی از واپسین سالهای شکوه خاندان رومانوف به شمار میرود.
تخممرغ زمستانی فقط یک اثر هنری نیست؛ بازماندهای است از جهانی که با انقلاب فروپاشید، اما شکوه آن هنوز در درخشش کریستال و الماس این اثر نفس میکشد.
