آسیاب آبی رباط کریم؛ معرفی معماری و بخشهای مختلف + کاربرد
آسیاب آبی رباط کریم یکی از مهمترین جاهای دیدنی رباط کریم است که پیشینه آن به دوران قاجار بازمیگردد.
ساعات بازدید: بازدید در تمام ساعات شبانهروز امکانپذیر است.
هزینه بازدید: رایگان.
آدرس: رباط کریم – خیابان کمیل – کمیل 7.
این آسیاب در جنوبشرقی محله قدیمی بازارک قرار دارد و در سال 1382 با شماره 10821 در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. موقعیت مکانی آن بهگونهای است که معمولا همراه با بازدید از پل بازارک، کاروانسرای حاجکمال، قلعهسنگی و دیگر جاذبههای تاریخی منطقه، در قالب یک مسیر گردشگری کوتاه مورد توجه قرار میگیرد. بسیاری از پژوهشگران، آسیاب آبی رباط کریم را یکی از خاصترین آسیابهای سنتی استان تهران میدانند؛ زیرا هم کارکرد صنعتی داشته و هم در پیوند مستقیم با ساختار روستایی و کشاورزی منطقه بوده است.
معماری آسیاب آبی رباط کریم ترکیبی از سادگی و کارکرد هوشمندانه است. بنا در گودی زمین ساخته شده تا اختلاف ارتفاع لازم برای گردش چرخ آب ایجاد شود و بخش کمی از آن از سطح زمین دیده میشود. مصالح اصلی آن شامل آجر، آهک، گچ و ساروج است که مقاومت بالایی در برابر رطوبت و فرسایش فراهم کردهاند. فضای داخلی آسیاب شامل ورودی با قوس آجری، راهروی باریک، اتاقهای جانبی، محوطه اصلی سنگ آسیاب و تنورهای عمیق است که انرژی آب را به چرخ منتقل میکرد.
در ضلع غربی نیز منبع ذخیره آب قرار داشته که امکان کنترل میزان آب ورودی به آسیاب را فراهم میکرده است. کارکرد این آسیاب بازتابی از شیوه سنتی بهرهبرداری از آب در رباط کریم قدیم است. آب از قناتها و جریانهای سطحی وارد مجرا میشد، چرخ آسیاب را به حرکت درمیآورد و پس از آن برای آبیاری زمینهای کشاورزی هدایت میشد. بنابراین آسیاب دو نقش اساسی، یعنی آرد کردن گندم و تأمین آب مزارع را همزمان بر عهده داشته است.
در سالهای اخیر، گزارشهایی درباره نیاز فوری بنا به مرمت منتشر شده و میراث فرهنگی نیز برنامههایی برای احیای آن آغاز کرده است. بازدید از آسیاب آبی اگرچه کوتاه است، اما همراه با قدمزدن در محله بازارک و تماشای دیگر آثار تاریخی، تصویری کامل از تاریخ بومی و صنعتی رباط کریم در اختیار بازدیدکنندگان قرار میدهد.
سوالات متداول
آسیاب آبی رباط کریم متعلق به چه دورهای است؟
این آسیاب یکی از آثار بهجامانده از دوره قاجار است.
هزینه بازدید از آسیاب آبی رباط کریم چقدر است؟
بازدید از این آسیاب کاملا رایگان است و محدودیتی برای ورود گردشگران وجود ندارد.
معماری این آسیاب چگونه است؟
بنا در گودی زمین ساخته شده تا با استفاده از اختلاف ارتفاع، چرخآب به حرکت دربیاید. مصالح آن شامل آجر، آهک و ساروج است و بخشهایی مانند تنوره، اتاقهای جانبی و محوطه سنگ آسیاب در آن دیده میشود.
آب آسیاب از کجا تأمین میشد؟
آب مورد نیاز آسیاب از قناتهای اطراف و جریانهای سطحی تأمین میشد و پس از چرخاندن چرخ، برای آبیاری مزارع هدایت میگردید.
