زنگ خطر برای فک خزری و بنادر شمالی؛ کاهش 1 متری سطح دریای خزر

در حاشیه کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل (COP30) در بلمِ برزیل، نشست مشترکی با حضور 5 کشور ساحلی دریای خزر (ایران، آذربایجان، روسیه، قزاقستان و ترکمنستان) برگزار شد.

محور اصلی این جلسه بررسی کاهش نگران‌کننده سطح آب دریای خزر و پیامدهای زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی آن بود. نمایندگان کشورها تاکید کردند که افت شدید تراز آب ناشی از تغییرات اقلیمی، افزایش تبخیر، کاهش بارندگی و افت آبدهی رودخانه‌ها است. این موضوع باعث کم‌عمق شدن مسیرهای دریایی، مشکلات پهلوگیری کشتی‌ها، هزینه‌های سنگین لایروبی، تهدید زیستگاه آبزیان و احتمال انقراض فک خزری شده است. همچنین آسیب جدی به گردشگری ساحلی و کاهش ارزش اقتصادی زیرساخت‌ها مورد توجه قرار گرفت.

در این نشست، صدیقه ترابی نماینده ایران سخنرانی اصلی را ارائه کرد و ضمن هشدار درباره بحران خاموش و شتابان خزر، تأکید کرد:

هیچ کشور ساحلی به‌تنهایی قادر به مدیریت این شرایط نیست.

وی پیشنهاد تشکیل نهاد علمی مشترک برای پایش و مدل‌سازی تراز آب و همچنین تدوین و اجرای برنامه اقدام منطقه‌ای برای نجات دریای خزر در چارچوب کنوانسیون تهران را مطرح کرد.

ترابی همچنین بر مدیریت یکپارچه حوضه‌های آبریز، همکاری منصفانه در مدیریت آب، احیای تالاب‌های ساحلی و ایجاد زیستگاه جایگزین برای گونه‌های در معرض خطر تأکید کرد و از ظرفیت‌های بین‌المللی مانند COP7 کنوانسیون تهران در سال 2026 برای جلب حمایت‌های جهانی سخن گفت.

در پایان، کشورهای ساحلی بر تقویت همکاری‌ها، تبادل داده‌های علمی و نهایی‌سازی برنامه اقدام مشترک برای کاهش آثار افت تراز آب توافق کردند و مقرر شد مراحل تکمیل این برنامه پیش از COP7 ادامه یابد.