وقتی تاریخ از دل باتلاق برخاست؛ کشف قایقهای 3000 ساله در کمبریجشر
پس از آنکه بیش از 3000 سال بدون مزاحمت در گل و لای مدفون بودند، سه قایق کمیاب چوبی مربوط به عصر آهن و برنز از دل زمین بیرون آمدهاند و نگاه تازهای به زندگی ماقبل تاریخ ارائه میدهند.
این قایقها بخشی از 9 قایقی هستند که 13 سال پیش در یک معدن در کمبریجشر کشف شدند؛ بزرگترین مجموعه قایقهای ماقبل تاریخ که تاکنون در یک محل در بریتانیا پیدا شده است. بیشتر آنها بهخوبی حفظ شده بودند، بهطوریکه یکی از آنها پس از این همه سال هنوز قادر به شناور ماندن بود.
پس از انجام فرایندهای حفاظتی، سه قایق از روز جمعه برای نخستینبار در معرض دید عموم قرار میگیرند. سایر قایقها همچنان در یک پروژه حفاظت ویژه در مجموعهای تخصصی در پارک باستانشناسی Flag Fen نگهداری میشوند؛ پروژهای که با همکاری مؤسسه باستانشناسی یورک و شورای شهر انجام میشود.
این قایقها از بستر رودخانه یک نهر باستانی پُر از رسوبات در Must Farm نزدیک Whittlesey، کمبریجشر استخراج شدند.
به گفته باستانشناسان، قدمت آنها بین 2500 تا 3500 سال است و اطلاعات ارزشمندی درباره فنون نجاری و روشهای ساختوساز و جابهجایی در دوران ماقبل تاریخ ارائه میدهند. تحلیلها گونههای درختان استفادهشده، روشهای قطع درخت و ابزارهای به کار رفته در ساخت قایقها را شناسایی کرده است.
از زمان کشف، این قایقها با استفاده از محلول ویژهای از موم و آب، در شرایط کنترلشده دما و رطوبت نگهداری شدهاند.
سه قایق که اکنون در معرض نمایش دائمی قرار دارند به صورت زیر هستند:
- یک قایق بلوطی ۶.۳ متری مربوط به عصر برنز میانی که بخشهایی از داخل آن آثار سوختگی دارد.
- یک قطعه 2.2 متری از قایق بلوطی عصر برنز میانی که تعمیراتی پیچیده در بدنه آن دیده میشود.
- یک قطعه 0.8 متری از قایق عصر برنز اولیه که از چوب افرا ساخته شده است.
ایونا رابینسون زکی، پژوهشگر واحد باستانشناسی کمبریج، گفت:
این قایقها کشفی شگفتانگیز هستند. این قایقهای ساده اما فوقالعاده کارآمد، نزدیک به یک هزاره برای پیمایش رودخانههای فِنلند استفاده میشدند.
در ساخت این قایقها میتوان دید که چگونه ویژگیهای انواع مختلف درختان برای ساخت قایقهایی از قایقهای کوچک و قابلهدایت گرفته تا قایقهای بلند و پایدار شبیه به قایقهای پَنت به کار رفته است. این قایقها برای نصب تلههای ماهی استفاده میشدند، اما همچنین برای جابهجایی افراد و احتمالاً حیوانات و کالاها نیز کاربرد داشتند.
در طول این دوره، منطقه مرطوبتر شده و سطح آبهای زیرزمینی بهتدریج بالا آمده است. رابینسون زکی گفت:
منطقه از حالت فصلی مرطوب به وضعیتی تبدیل میشود که تقریباً تمام سال خیس و باتلاقی است. در این شرایط، قایقها به مهمترین وسیله حملونقل تبدیل شدند.
وضعیت برخی قایقها نشان میدهد که آنها را برای جلوگیری از ترک برداشتن یا تاب خوردن، عمداً در آب نگه داشته بودند تا بعداً دوباره از آنها استفاده شود. با این حال، به نظر میرسد بیشتر قایقها در پایان عمر کاربری خود رها شده بودند.
پروژه حفاظت با حمایت مالی شرکت Forterra (مالک محل کشف قایقها)، سازمان Historic England و شورای شهر Peterborough انجام شده است.
ژاکلین مونی، مدیر پارک باستانشناسی Flag Fen، گفت:
این فراتر از یک نمایشگاه باستانشناسی است. این یک پیوند دوباره قدرتمند با انسانهایی است که روزگاری در این چشمانداز زندگی، کار و سفر میکردند. ما مفتخریم که این فصل خارقالعاده از گذشته مشترک انسان را با کاوشهای دقیق، حفاظت حرفهای و روایتگری زنده، با مردم به اشتراک میگذاریم.
نمایشگاه کشف قایقهای عصر برنز در Must Farm از جمعه ۱۴ نوامبر بهعنوان یک نمایشگاه دائمی در پارک باستانشناسی Flag Fen افتتاح شده است.
