شهر زیرزمینی خوئین در آستانه تخریب؛ برای احیای این اثر باستانی کاری کنید!

بی‌توجهی‌های مسئولان به وضعیت شهر زیرزمینی خوئین سبب شده تا این جاذبه گردشگری در آستانه تخریب قرار بگیرد.

شهر زیرزمینی دژمنده در روستای تاریخی خوئین از توابع شهرستان ایجرود، یکی از آثار شگفت‌انگیز و کم‌نظیر استان زنجان است که به‌گفته کارشناسان، قدمت آن به دوران سلجوقی یا مغول بازمی‌گردد. این شهر با دالان‌ها و اتاق‌های تو در تو در عمق چهار متری زمین ساخته شده و با سیستم تهویه طبیعی، در گذشته به‌عنوان پناهگاه و محل ذخیره مواد غذایی مورد استفاده قرار می‌گرفته است.

در بخش‌هایی از دژمنده مسیرهایی وجود دارد که به مسجد قدیمی و حتی به درخت گردوی کهنسال روستا راه داشته‌اند. با این حال، در سال‌های اخیر نفوذ رطوبت، سیلاب و فرسایش طبیعی موجب آسیب جدی به سقف و دیواره‌های این سازه شده و ورودی اصلی آن از سال 1390 بر اثر ریزش مسدود است.

قاسم آزادپور، دهیار خوئین، با ابراز نگرانی از وضعیت نابسامان این اثر گفت:

با وجود تخصیص حدود یک میلیارد تومان اعتبار برای سامان‌دهی ورودی دژمنده، تاکنون اقدام مؤثری از سوی میراث فرهنگی انجام نشده است. او هشدار داد که آبیاری سنتی باغ‌های بالادست و ساخت‌وسازهای غیراصولی، خطر ریزش را تشدید کرده است.

آزادپور همچنین با اشاره به دیگر آثار تاریخی روستا، از جمله مسجد صفوی، حمام سنتی و آسیاب‌های آبی، خواستار مرمت فوری و توسعه زیرساخت‌های گردشگری شد و پیشنهاد داد حمام قدیمی با همکاری بخش خصوصی به اقامتگاه بوم‌گردی و موزه محلی تبدیل شود.

غلامرضا الهی‌سرشت، فرماندار ایجرود نیز با انتقاد از بی‌توجهی به دژمنده، خواستار ثبت جهانی این اثر و واگذاری بهره‌برداری آن به بخش خصوصی شد. به گفته او، نفوذ آب ناشی از آبیاری باغ‌ها موجب تخریب سقف شهر زیرزمینی شده است و باید هرچه سریع‌تر عملیات بهسازی آغاز شود.

میکائیل موسوی، مدیرکل میراث فرهنگی زنجان، نیز اعلام کرد:

مطالعات فنی برای احداث ورودی ایمن و مسیر بازدید به پایان رسیده و تأمین اعتبار پروژه در حال انجام است.

او افزود:

بازسازی روشنایی داخلی مجموعه نیز در دستور کار قرار دارد تا دژمنده پس از سال‌ها دوباره برای بازدید عموم آماده شود.

شهر زیرزمینی دژمنده نه‌تنها نمونه‌ای برجسته از معماری دست‌کند ایران، بلکه از نظر اقلیمی نیز شاهکاری طبیعی است که در تابستان‌ها خنک و در زمستان‌ها گرم باقی می‌ماند؛ اما امروز این میراث تاریخی در سکوت زمین، چشم‌انتظار نجات و احیاست.