نباریدن باران در ایران؛ زنگ خطر تازه برای گردشگری طبیعت
پاییز ۱۴۰۴ برای ایران، فصلی کمباران و نگرانکننده است. بر اساس گزارشهای سازمان هواشناسی کشور، میانگین بارشها در بسیاری از استانها تا بیش از 60 درصد کمتر از حد نرمال ثبت شده است. این وضعیت نهتنها منابع آبی و کشاورزی را تحت فشار قرار داده، بلکه زنگ خطری جدی برای گردشگری طبیعی و اکولوژیک ایران به صدا درآورده است.
چهره خشکتر طبیعت؛ تهدیدی برای گردشگری پایدار
در حالی که بسیاری از مقاصد گردشگری ایران همچون لرستان، چهارمحالوبختیاری، کردستان، مازندران و فارس، به جاذبههای طبیعی نظیر آبشارها، رودخانهها، چشمهها و تالابها شناخته میشوند، کاهش بارندگیها باعث شده منابع آبی سطحی کاهش یابد و بخشی از زیباییهای طبیعی این مناطق موقتا از دست برود.
به گفته کارشناسان گردشگری، طبیعتگردی بخش قابل توجهی از سفرهای داخلی در نیمه دوم سال را تشکیل میدهد. اما وقتی چشمهها خشک میشوند، تالابها کمعمق میشوند و جنگلها در معرض خطر آتشسوزی قرار میگیرند، تجربه گردشگر بهطور مستقیم آسیب میبیند.
در استانهایی مانند فارس و کرمان، گردشگران با چشمان خود میبینند که دریاچهها و برکههایی که زمانی مأمن پرندگان مهاجر بودند، حالا به زمینهای ترکخورده تبدیل شدهاند. این تصویر نهتنها برای گردشگران داخلی ناامیدکننده است، بلکه ایران را در نقشه جهانی گردشگری طبیعی آسیبپذیرتر میکند.
رکود اقتصادی در مناطق بومگردی
در مناطق روستایی و بومگردی که بخش مهمی از معیشت مردم به حضور گردشگر وابسته است، خشکی طبیعت اثر مستقیمی بر درآمدها دارد. گردشگران کمتر به مسیرهای کوهنوردی، چشمهساران یا آبشارها سفر میکنند و بهجای آن، مقاصد شهری یا تاریخی را برمیگزینند.
یک فعال بومگردی در الیگودرز میگوید:
وقتی آبشارها خشک میشن، مسافرها هم دیگه نمیان. از وقتی بارون نیومده، رزروها نصف شده و مردم روستا دوباره دنبال کارهای فصلی کشاورزی رفتن.
تغییر چهره فصول و تهدید آینده گردشگری
پدیدهی تغییرات اقلیمی باعث شده فصلهای گردشگری در ایران هم دگرگون شوند. پاییز که زمانی فصل طلایی سفر به کویر و شمال بود، حالا یا بسیار گرمتر از حد معمول است یا با گرد و غبار همراه میشود. این تغییرات میتواند در بلندمدت باعث جابجایی الگوی سفرهای داخلی شود و برخی مقاصد را از چرخه گردشگری خارج کند.
امید به مدیریت و تنوعبخشی در گردشگری
کارشناسان معتقدند که برای مقابله با این وضعیت، باید مدلهای جدید گردشگری سازگار با اقلیم خشک طراحی شود؛ از جمله توسعه گردشگری فرهنگی، تاریخی، سلامت و رویدادمحور. همچنین مدیریت بهینه منابع آب در مناطق گردشگری و آموزش جوامع محلی میتواند به حفظ پایداری این صنعت کمک کند.
به گفتهی یک کارشناس محیطزیست:
اگر امروز برای سازگاری با اقلیم خشک برنامهریزی نکنیم، فردا ممکن است نیمی از مقاصد گردشگری طبیعی کشور را از دست بدهیم.
