سدسازی چگونه محوطههای تاریخی ایران را تخریب کرد؟
سدسازی در ایران طی دهههای گذشته یکی از عوامل اصلی تخریب محوطههای تاریخی و محیط زیست کشور بوده است.
نوروز رجبی، باستانشناس و استاد دانشگاه، در نشستی تخصصی با عنوان «یکصد سال سدسازی و تخریب میراث فرهنگی ایران» تأکید کرد:
از دهه 30 تاکنون، صدها محوطه تاریخی در نتیجه ساخت سدها نابود شدهاند و وزارت میراث فرهنگی در اجرای وظایف قانونی خود برای حفاظت از این آثار عملکرد مطلوبی نداشته است.
او با اشاره به سدهایی مانند دز، درودزن، سیوند، کارون 3، خرسان و چمشیر گفت:
روند سدسازی بدون مطالعات فرهنگی و تاریخی کافی انجام شده و باعث از بین رفتن آثار ارزشمند باستانی از دورههای عیلامی، نوسنگی و ساسانی شده است.
رجبی یادآور شد:
اگرچه از اوایل دهه 1380 انجام «مطالعات فرهنگی و تاریخی در محدوده طرحهای عمرانی» الزامی شده، اما دستگاههای اجرایی اغلب این قوانین را نادیده میگیرند و وزارت میراث فرهنگی نیز در نظارت و اجرای این مطالعات کوتاهی کرده است.
او افزود:
قانون برنامه ششم توسعه وزارت میراث را مکلف به تهیه «پیوست تخصصی میراث فرهنگی برای طرحهای عمرانی» کرده بود، اما این کار تا سال ۱۴۰۳ انجام نشد و همچنان به چاپ و اجرا نرسیده است.
در پایان، رجبی سدسازیهای گسترده را نشانه ضعف مدیریتی و نبود نگاه ملی به میراث فرهنگی دانست و هشدار داد:
ادامه این روند میتواند بخشهای مهمی از تاریخ و تمدن ایران را برای همیشه از بین ببرد.
